Παρασκευή, 31 Οκτωβρίου 2014

Με τα δημοτικά τέλη και το Γ.Π.Σ Κηρέως θα ασχοληθεί το Δημοτικό Συμβούλιο την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου στο Μαντούδι


Η  τακτική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου που θα γίνει στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού καταστήματος τοπικής κοινότητας Μαντουδίου , την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου 2014 και ώρα 19.00, θα συζητήσει τα πιο κάτω θέματα:

1. Ανακατανομή ποσών ΣΑΤΑ από έργα που δεν θα εκτελεστούν 

2. Συγκρότηση Επιτροπών παραλαβής Φυσικού Εδάφους έργων 

3. Έγκριση πρωτοκόλλου προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου «Κατασκευή τοιχίων αντιστήριξης Νεκροταφείου Προκοπίου»

4. Αίτηση της κ.Φιλοηλία Σοφίας για βεβαίωση ότι ο Δήμος δεν προτίθεται να προβεί σε απαλλοτρίωση της ιδιοκτησίας της στο Σχέδιο Πόλεως Μαντουδίου

5. Απόφαση Οικονομικής Επιτροπής περί «Αναπροσαρμογής δημοτικών τελών έτους 2015»

6. Απόφαση Οικονομικής Επιτροπής «Εισήγηση για την 12η αναμόρφωση προϋπολογισμού έτους 2014»
7. Απόφαση Επιτροπής Ποιότητας Ζωής με θέμα : «Εισήγηση επί του περιεχομένου του Β1 Σταδίου της μελέτης «Μελέτη Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου(Γ.Π.Σ) Δήμου Κηρέως Ν. Ευβοίας»
8. Τεχνικό πρόγραμμα Δήμου Μαντουδίου – Λίμνης-Αγ. Άννας έτους 2015

Σε διαβούλευση το ΣΧΟΟΑΠ Νηλέως




Ο Δήμος μας αναρτά με το παρόν, το Β1 στάδιο της μελέτης «Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) Δήμου Νηλέως Ν. Ευβοίας» προκειμένου όλοι οι πολίτες να λάβουν γνώση ενόψει ανοικτού Δημοτικού Συμβουλίου που θα δρομολογηθεί το επόμενο διάστημα για να διατυπωθούν απόψεις επί του θέματος και να αποσταλούν στη Περιφέρεια Στ. Ελλάδας.


Αναρτήσεις:
ΔΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΧΩΡΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ (Π1)
ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Π2)
ΧΑΡΤΕΣ ΟΙΚΙΣΜΩΝ
ΜΕΛΕΤΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ (Γ.Π.Σ.) ΔΗΜΟΥ Νηλέως



Την Τετάρτη 5 Νοέμβρη η παρουσίαση και συζήτηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Κηρέως


Πρόσκληση


Σας καλούμε την Τετάρτη 5-11-2014 και ώρα 17:00 στην αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου του Δημοτικού Καταστήματος Μαντουδίου όπου θα γίνει παρουσίαση από τους μελετητές στα πλαίσια της διαβούλευσης, του Β1 σταδίου της μελέτης «Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ)» Δήμου Κηρέως Ν. Ευβοίας και θα γίνει συζήτηση επί αυτού με έκφραση απόψεων από φορείς και πολίτες.
Μετά τη συζήτηση θα παρθεί και σχετική απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου.


Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΥΒΙΩΤΗΣ

Πότε θα ξεφορτωθούμε το κιτς έμβλημα του δήμου μας; "Σχεδιάζω το νέο έμβλημα του δήμου"

Το ανιστόρητο και κακαίσθητο έμβλημα του δήμου μας απεικονίζει στο κέντρο του την νύμφη Ιστιαία, ένα κλεμένο ιστορικό σύμβολο της Ιστιαίας. Η νομιμοτητα του είναι αμφισβητήσιμη να αφού δεν έχει πάρει  έγκριση του Συμβουλιου Τοπωνυμιών και δεν αντικατοπτρίζει την ιστορία, τη μυθολογία και τα τοπικά χαρακτηριστικά της περιοχής μας. Το έμβλημα του Δήμου μας επιλέχθηκε με  απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου στις 28 Δεκεμβρίου 2011 ανάμεσα από 7 προτάσεις που κατατέθηκαν. Σύμφωνα με το νόμο « οι Δήμοι μπορούν να κάνουν χρήση σήματος δηλωτικού της ιδιαιτερότητας του χώρου που αποτελεί τη διοικητική τους Περιφέρεια. Το σήμα καθορίζεται με απόφαση του οικείου συμβουλίου κατά συνεκτίμηση στοιχείων, τα οποία σχετίζονται με την ιστορία, τη μυθολογία και τα τοπικά χαρακτηριστικά της περιοχής, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Τοπωνυμιών » (άρθρο 9 παρ. 2 του Νόμου 3463/2006). Το Συμβούλιο Τοπωνυμιών αξιολογεί το αισθητικό και το συμβολικό μέρος των εμβλημάτων.

Το έμβλημα θα πρέπει συμπεριλαμβάνει το  πολιτισμικό υπόβαθρο του δήμου και να αντιπροσωπεύει την εικόνα του σε πολλά επίπεδα:  πολιτιστικά, κοινωνικά και οικονομικά . Πρώτα από όλα, κάθε  απεικόνιση  στο έμβλημα  πρέπει να  είναι ένα σύμβολο για κάτι που σχετίζεται με το  δήμο. Το έμβλημα  θα πρέπει να είναι αποτελεσματικό  στην απεικόνιση  των κύριων  χαρακτηριστικών του  και  την πολιτιστική εκπροσώπηση του δήμου.

Είναι απολύτως απαραίτητο να δείτε τα ιστορικά  και πρόσφατα  ορόσημα του δήμου , την ιστορία του,  την κύρια οικονομική δραστηριότητα του,  τα πολιτιστικά του σύμβολα και να δούμε τα παλιά εμβλήματα των καποδιστριακών δήμων και των τοπικών κοινοτήτων.  Η δημιουργία μιας σύγχρονης, λειτουργικής εικόνας του δήμου μέσω του εμβλήματος  είναι μια  περίπλοκη διαδικασία.

Τα τέσσερα χαρακτηριστικά  ενός καλού εμβλήματος


1. Πρέπει να είναι αναγνωρίσιμο και να ξεχωρίζει  από τα άλλα εμβλήματα.  Μακριά από υπερχρησιμοποιημένα σύμβολα, όπως  βέλη, καράβια κλπ .  Ένα έμβλημα δεν χρειάζεται να λέει απαραίτητα  τι συμβαίνει στο δήμο.
 
2 . Πρέπει να ειναι προσαρμόσιμο  και να μπορεί να  χρησιμοποιείται σε διαφορετικά μέσα επικοινωνίας.  Ενα απλό σχέδιο  που επιτρέπει ευελιξία στο μέγεθος  χρήσης.  Πρεπει να αναπαράγεται  σωστά με σαφήνεια σε μικρή κλίμακα αλλά και στο ασπρομαύρο χρώμα  των φωτοτυπιών 

3.  Πρέπει να είναι διαχρονικόΗ ουδετερότητα του σχεδιασμού  κάνει ένα έμβλημα διαχρονικό. Οι καθαρές γραμμές, η συμμετρία, η μοντερνιστική δομή και  η ουδετερότητα πισω από όλα αυτά κάνουν ένα έμβλημα διαχρονικό

4. Καταλληλότητα. Ένα έμβλημα πρέπει να αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τις αξίες  και την ταυτότητα του δήμου: Το χρώμα είναι ένα σημαντικό  στοιχείο για τον προσδιορισμό της καταλληλότητας ενός εμβλήματος. Διαφορετικά χρώματα συνδέονται με διαφορετικές σημασίες. Τα χρώματα στο έμβλημα αντανακλούν τις αξίες  του δήμου

Εμπνευστείτε από πετυχημένα εμβλήματα και σχεδιάστε το νέο έμβλημα  του δήμου

Δημιουργήστε κα ιστείλτε το έμβλημα σας στο Ε.Β. εδώ.  Τα εμβλήματα επώνυμα και ανώνυμα θα δημοσιευθούν στο Ε.Β.



Παρακάτω είναι μια λίστα από επιτυχημένα  εμβλήματα δήμων που μπορεί να σας εμπνεύσουν.



Montreal Canada
Montreal Canada
London UK
London UK
Lisbon Portugal
Lisbon Portugal
Melbourne Australia
Melbourne Australia
Belfast Northern Ireland
Belfast Northern Ireland
Berlin Germany
Berlin Germany
Mexico City Mexic
Mexico City Mexic
Hamilton Canada
Hamilton Canada
Venice Italy
Venice Italy
Amiens France
Amiens France
Stuttgart Germany
Stuttgart Germany
Coventry UK
Coventry UK
Bristol UK
Bristol UK

Dublin Ireland

Dublin Ireland
Amsterdam Holland
Amsterdam Holland
Stockholm Sweden
Stockholm Sweden
Sydney Australia
Sydney Australia
Vilnius Lithuania
Vilnius Lithuania
Seattle USA
Seattle USA
Phoenix USA
Phoenix USA
Prague Czech Republic
Prague Czech Republic

Πέμπτη, 30 Οκτωβρίου 2014

Τα Λευκολιθικά σχέδια της ΤΕΡΝΑ για την περιοχή μέχρι το 2016

Τα παρακάτω είναι από την παρουσίαση του ομιλου ΤΕΡΝΑ σχετικά με το ΛευκόλιθO στην Βόρεια Ευβοια το Μαϊο 2014 που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο στην ιστοσελίδα του ομίλου (δες εδώ)






Η ΤΕΡΝΑ Λευκόλιθοι ΑΕ  (πρώην όμιλος ΣΚΑΛΙΣΤΗΡΗ) έχει αποκτηθεί από την ΓΕΚ Τέρνα το 2010 κάτω από ένα διαφορετικό πεδίο εφαρμογής. Βρίσκεται στο βορειοανατολική τμήμα της Εύβοιας μόλις 120 χλμ από την Αθήνα και τον Πειραιά.


Σχετικά με την  ΤΕΡΝΑ Λευκόλιθοι ΑΕ

-Η εγκατάσταση περιλαμβάνει επίσης ένα λιμάνι ικανό να εξυπηρετήσει πλοία μέχρι 20.000 τόνων  προσφέροντας χαμηλότερες κόστος  μεταφοράς και υψηλότερη απόδοση

- Η δραστηριότητες εξόρυξης λευκόλιθου  ξεκίνησαν το φθινόπωρο του 2012, ενώ,

- Η απόφαση να προχωρήσει η επένδυση για την παραγωγή  (καυστική μαγνησίας, διπυρου μαγνησιας   και ηλεκτρο-τετηγμένης μαγνησίας λήφθηκε στο Φεβρουάριο 2013

-Τα αποδεδειγμένα κοιτάσματα μαγνησίτη αποτελούνται από  50  περιπου εκατομμύρια τόνοι ανώτερης ποιότητας σε σύγκριση με άλλα ορυχεία μαγνησίτη ορυχεία σε όλο τον κόσμο


- Ο ωμός μαγνησίτη (MgCO3) που υπάρχει στη φύση εξορύσσεται είτε από υπόγεια ορυχεία ή στα ορυχεία ανοιχτής εξόρυξης  και  ανάλογα με τη διαδικασία που ακολουθείται μπορεί να πωληθεί είτε να εξαχθεί (ακατέργαστος μαγνησίτης) ή καυστική μαγνησία, διπυρος μαγνησία ή ηλεκτρο-τετητηγμένος μαγνησίτη  ανάλογα με την διαδικασία και την τελική χρήση

Η καυστική μαγνησία  χρησιμοποιείται στα λιπάσματα, ζωοτροφές, την ιατρική, τη βιομηχανία γυαλιού, επεξεργασία αποβλήτων, τα καύσιμα και τα λιπαντικά, διάφορα  χημικά προϊόντα και σε πολλές άλλες εφαρμογές. Η χρήση της καυστικής αυξάνεται χρόνο με το χρόνο, δεδομένου ότι είναι μια πολύ  καθαρό και ευέλικτο συστατικό κατάλληλο για πολλές διαφορετικές εφαρμογές.

Η δίπυρος μαγνησία χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή πυρίμαχων υλικών και των καλωδίων και θέρμανσης βιομηχανίες.

Η ηλεκτροτετηγμένη μαγνησία  χρησιμοποιείται σαν βασικό συστατικό για την πολύ υψηλής ποιότητας  πυρίμαχα υλικά και της πολύ υψηλής ποιότητας ηλεκτρικές καλωδιώσεις και  ηλεκτρονικά κυκλώματα.

Τα κοιτάσματα μαγνησίτη της ΤΕΡΝΑ Λευκόλιθοι Α Ε (δηλαδή η πρώτη ύλη) έχουν μια πολύ σπάνια κρυσταλλική σύνθεση και είναι  υψηλή ποιότητα (καθαρότητα). Ως εκ τούτου, προσφέρουν εξαιρετικές προοπτικές σε σχέση με  μαγνησίτη  που  πουλιέται από την Κίνα που είναι από  σημαντικά χαμηλότερης ποιότητας



Η Η ΤΕΡΝΑ Λευκόλιθοι ΑΕ  αυτή τη στιγμή είναι στην την εφαρμογή ενός επενδυτικού σχεδίου 2 φάσεων αξίας  100 εκατομμυρίων ευρώ.

Α 'Φάση αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το Σεπτέμβριο-Οκτ '14 ενώ η Φάση Β' από τον Δεκεμβριο του  2016 (ή νωρίτερα)

Οι  πηγές και οι χρήσεις της συνολικής επένδυσης παρουσιάζονται κατωτέρω:


Πηγές & Χρήσεις:

Χρήσεις

- 42 εκατομμύρια έχουν ήδη δαπανηθεί για τα έξοδα απόκτησης και προ-εγκατάσταση

- 24 εκατομμύρια για την παραγωγή της καυστικής  (έχει ήδη αρχίσει)

- 34 εκατομμύρια για την παραγωγή διπυρου μαγνησίας και ηλεκτροτετηγμένης μαγνησίας(ανάλογα με τον τύπο)

- 100 εκατομμύρια συνολικά


Πηγές

- 42 εκατομμύρια ίδια κεφάλαια (έχουν κατατεθεί)

- 15 εκατομμύρια μετρητά-επιχορήγηση για να εισπραχθούν εντός του 2014

- 12 εκατομμύρια από ίδια κεφάλαια εξακολουθούν να κατατίθενται

- 31 εκατομμύρια μεσοπρόθεσμα (5-ετες) τραπεζικό δάνειο

- 100 εκατομμύρια συνολικά


Όλες οι πηγές είναι στη θέση τους και ως εκ τούτου, η επένδυση αναμένεται να προχωρήσει όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί.





Η Α 'Φάση του επενδυτικού σχεδίου που σχετίζεται με την παραγωγή της καυστικής μαγνησίας άρχισε τον Απρίλιο του 2013 και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη Σεπτέμβρη 2014.

Η Β 'Φάση του επενδυτικού σχεδίου που σχετίζεται με την παραγωγή της διπύρου αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο του  2015 και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το Δεκέμβρη του 2016.


Οι πωλήσεις και τα αντίστοιχα  Κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA)  αναμένοται να εξελιχθούν ως εξής:

2015: 31,0 εκατ. / 14,6 εκατ.
2016: 40,0 εκατ. / 19,3 εκατ.
2017: 59,6 εκατ.  / 30,6 εκατ.
2018-2033: 76,1 εκατ./ 40,6  εκατ.


- ενώ η παραγωγική ικανότητα θα αυξηθεί από 85.000 τόνους το 2015 σε 105.000 το 2016, 137.500 τόνους το 2017 και σε 165.000 τόνους το 2018.

- Η μέση τιμή πώλησης για την καυστική μαγνησία αναμένεται να είναι περίπου. 350  Ευρω για (FOB) Ανά μετρικό τόνο για την καυστική μαγνγσία  και € 450 για (FOB) ανά μετρικό τόνο για την δίπυρο μαγνησία περίπου.

-το μέσο περιθώριο EBITDA (Κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων) αναμένεται να είναι περίπου 48%, ενώ μέσο καθαρό περιθώριο (δηλαδή μετά φόρων) αναμένεται να είναι περίπου 33%   που θα οδηγήσει σε σημαντικές αποδόσεις και πληρωμές μερισμάτων

-Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η χρήση των προϊόντων μαγνησίου είναι συνεχώς αυξανόμενη  και οδηγεί σε ισχυρή ζήτηση σε όλο τον κόσμο, ενώ τα αποθέματα  υψηλής ποιότητας μαγνησίτη μειώνονται συνεχώς.

Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014

Ανάκληση της ανάρτησης στο Διαύγεια του αιτήματος του Δημοτικού Συμβουλίου για ακύρωση της ΒΙΠΕ



Στις 23/10/2014 είχε αναρτηθεί  η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου  με αριθμό 206/2014  16.10.14.  και ΑΔΑ ΩΞΛΗΩΛ5-ΒΞΓ  "Ακύρωση της υπ΄ αρίθμ. ΚΥΑ Φ/α.5.33/15088/945/ 21.12.2012 «Έγκριση ανάπτυξης του Επιχειρηματικού Πάρκου τύπου Α ΄Μαντουδίου (ΕΠ.ΠΑ Μαντουδίου) στη θέση Φούρνοι Μαντουδίου Δήμου Μαντουδίου -Λίμνης –Αγ. Άννας της Περιφερειακής Ενότητας Εύβοιας» και στήριξη ανάπτυξης Επαγγελματικού Πάρκου τύπου Β΄(μεσαίας όχλησης)"

Με σημερινή ανάρτηση στο Διαύγεια με ΑΔΑ ΩΩΛΟΩΛ5-97Η    ενημερωνόμαστε ότι η ανάρτηση αυτή ανακλήθηκε προφανώς για διορθώσεις λαθών.  Σύντομα θα αναρτήσουμε την διορθωμένη απόφαση

Σύσταση "Ομάδας Εθελοντών Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Άννας" με συντονιστή τον Δήμαρχο




Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε την  συστάση  Ομάδων Εθελοντών στο Δήμο,με την επωνυμία «Ομάδα Εθελοντών Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Άννας»

Υπεύθυνος συντονισμού των Ομάδων Εθελοντών στο Δήμο Μαντουδίου – Λίμνης-Αγ. Άννας , είναι ο Δήμαρχος βοηθούμενος από τους Αντιδημάρχους
- Κατσούρα Δημήτριο ,για την Δημοτική Ενότητα Ελυμνίων
- Αρβανίτη Παναγιώτη ,για την Δημοτική Ενότητα Κηρέως
- Παναγιώτου Κων/νο ,για την Δημοτική Ενότητα Νηλέως

Μέλη της ομάδας εθελοντών μπορεί να είναι όσοι κάτοικοι και δημότες του Δήμου επιθυμούν και υποβάλλουν αίτηση, έπειτα από εκδήλωση ενδιαφέροντος που θα δημοσιευτεί. Για το σκοπό της παρούσας θα δημιουργηθεί μητρώο εθελοντών στο οποίο θα καταγράφονται τα στοιχεία όσων υποβάλλουν αίτηση συμμετοχής στην εθελοντική ομάδα.

 Έδρα της Ομάδας Εθελοντών είναι τα διοικητικά όρια του Δήμου Μαντουδίου Λίμνης –Αγ Άννας

Σκοπός της Ομάδας Εθελοντών Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Άννας είναιη παροχή, δια μέσου των μελών της, υπηρεσιών σε διάφορους τομείς όπως η κοινωνική προστασία και αλληλεγγύη, η πολιτική προστασία, o καθαρισμός παραλιών και κοινοχρήστων χώρων και γενικότερα η προστασία του περιβάλλοντος κλπ.

 Ο Δήμος Μαντουδίου –Λίμνης-Αγ. Άννας δεσμεύεται να συνδράμει με όσα μέσα διαθέτει για την επίτευξη των στόχων της Ομάδας Εθελοντών.


Από τα πρακτικά της συζήτησης

ΕΙΣΗΓΗΣΗ από τον  κ. Κουτσουρά  Σταύρο:
: Κύριοι σύμβουλοι, ένα νέο θεσμό, του εθελοντή δημότη, θέλουμε να καθιερώσουμε στο Δήμο μας ως βασικό φορέα ενεργής συμμετοχής των πολιτών στην αντιμετώπιση των κοινών προβλημάτων .
Ο Εθελοντισμός θεωρείται χρήσιμος όσο ποτέ άλλοτε για την επίλυση κοινωνικών οικονομικών πολιτισμικών, ανθρωπιστικών ζητημάτων και είναι η ατομική συνεισφορά που δεν σχετίζεται με κέρδος, αμοιβή η καριέρα, αλλά στοχεύει στην ευημερία των συνανθρώπων ή του συνόλου της κοινωνίας.
Η ρίζα της λέξης είναι λατινική (voluntas –θέληση). Ο Εθελοντισμός είναι ένα θέμα που μας αγγίζει όλους. Αυτή η δυνατότητα μας δίνεται από την κείμενη νομοθεσία και συγκεκριμένα από τον Ν.3463/06 άρθρο 214 και από τον Ν. 3852/10 άρθρο 83 παρ.3 και άρθρο 84 παρ.5 ,όπου με σαφήνεια αναφέρεται : «Οι αρχές του εθελοντισμού μπορούν να αξιοποιηθούν με ευθύνη των αρμοδίων οργάνων σε κάθε Δήμο» και ότι επίσης «Τα συμβούλια των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων προωθούν τον εθελοντισμό και συνεργάζονται με ομάδες εθελοντών για την εξυπηρέτηση των αναγκών των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων αντίστοιχα».
Σκοπός των εθελοντικών ομάδων του Δήμου μας που θα συγκροτηθούν είναι, είναι η παροχή, διαμέσου των μελών τους, υπηρεσιών σε διαφόρους τομείς όπως η κοινωνική προστασία και αλληλεγγύη , η πολιτική προστασία ,η καθαριότητα κοινοχρήστων χώρων και γενικότερα η προστασία του περιβάλλοντος και άλλα πολλά.
Μπορούμε δηλαδή να συγκροτήσουμε εθελοντικές ομάδες ή ομάδες δράσης σε θεματικές ενότητες που αφορούν: Το Περιβάλλον –Την Υγεία- Πολιτισμό-Αθλητισμό και Κοινωνική Αλληλεγγύη.
Μέλη των ομάδων μπορεί να είναι όσοι κάτοικοι και δημότες του Δήμου μας, επιθυμούν να δηλώσουν συμμετοχή σ΄αυτές.
Ως έδρα των ομάδων ορίζονται τα διοικητικά όρια του Δήμου μας.Ο Δήμος μας δεσμεύεται να συνδράμει με όσα μέσα διαθέτει.
Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε είναι:
1. Να ληφθεί σήμερα απόφαση από την ολομέλεια του Σώματος για την δημιουργία Εθελοντικών Ομάδων.
2. Να βγάλουμε ανακοίνωση στην οποία να ζητάμε ,να δηλώσουν συμμετοχή οι ενδιαφερόμενοι
3. Υποβολή συμμετοχής των ενδιαφερομένων
4. Δημιουργία μητρώου μελών με την καταγραφή όσων εθελοντών δήλωσαν συμμετοχή.

Το λόγο στη συνέχεια πήραν οι πιο κάτω δημοτικοί σύμβουλοι, που  ανέφεραν τα εξής:

Φλώκου-Κωνσταντάκη Σοφία: Δεν θεωρώ ότι πρέπει ο εθελοντισμός να γίνεται με τόση επισημότητα. Ο εθελοντισμός δεν είναι κάτι που επιβάλλεται. Σαν δημοτικοί σύμβουλοι να κάνουμε όλες τις ενέργειες να ενημερωθεί ο κόσμος για την δράση του εθελοντισμού.

Στεργίου Ιωάννης: Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ως δημοτική παράταξη τασσόμαστε υπέρ του εθελοντισμού όταν αυτός χρησιμοποιείται προκειμένου να εκπαιδεύσει και να διαπαιδαγωγήσει τους πολίτες και κυρίως τη νέα γενιά. Δυστυχώς τις περισσότερες φορές ο εθελοντισμός υποκαθιστά την κρατική ανεπάρκεια.
Οι πολίτες είναι φορολογούμενοι και έχουν το δικαίωμα τις απολαβής των υπηρεσιών από τον υπόχρεο παροχής αυτών. Αυτές τις ανύπαρκτες υπηρεσίες έρχεται πολλές φορές να καλύψει ο εθελοντισμός. Βεβαίως και είμαστε σύμφωνοι με την διοργάνωση διαφόρων εθελοντικών
δράσεων, οι οποίες γίνονται με πρωτοβουλία του οποιοδήποτε φορέα, και η δημοτική αρχή επιβάλλεται να είναι ένθερμος υποστηρικτής αυτών των ενεργειών.
Οι πάγιες όμως υπηρεσιακές ανάγκες δεν μπορούν σε καμία των περιπτώσεων να καλυφθούν μέσα από εθελοντική εργασία παρά μόνο μέσα απ’ την ενίσχυση των υπηρεσιών του δήμου με μόνιμο προσωπικό. Η εργασία σε ένα ευνομούμενο κράτος είναι δικαίωμα των πολιτών και δεν πρέπει να καλύπτετε από τον εθελοντισμό. Και κυρίως ο εθελοντισμός δεν πρέπει να λειτουργεί στη βάση του «δούναι και λαβείν».
Οι εθελοντικές πρωτοβουλίες επιβάλλεται να στηρίζονται όπως προείπα, αλλά η λειτουργία του Δήμου δεν μπορεί να βασιστεί στον εθελοντισμό. Η δημοτική αρχή πρέπει να διεκδικεί μόνιμες λύσεις στους τομείς των υπηρεσιών του.

Παζάρας Βασίλειος: Είμαστε υπέρ του εθελοντισμού .Θέλουμε τον πολίτη να συμμετέχει. Σε καμία περίπτωση δεν θέλω να δω σε διαδικασίες προσλήψεων σαν κριτήριο για μοριοδότηση, τον εθελοντισμό. Θέλω να ξέρω αν σήμερα στο Δήμο ασχολούνται άτομα, με την ιδιότητα του εθελοντού.

Στέφου Κυριακή: Είμαι υπέρ του εθελοντισμού, αρκεί, σε καμία περίπτωση να μην υποκαταστήσει την αμειβομένη σχέση εργασία, που πρέπει να έχουν οι άνεργοι με τον Δήμο και να μην κόψει μεροκάματα από κανέναν ,διότι δεν κρύβω ότι με τρομάζει η στρατιά των εθελοντών που διαφαίνεται να υπάρχουν(Να μην καλυφθούν δηλαδή οι ανάγκες από εθελοντές και όχι από
εργαζόμενους).

Αλεξίου Δημήτριος : Προτείνω την συγκρότηση διαδημοτικής επιτροπής γιατο πώς θα προαχθεί η ιδέα του εθελοντισμού

Ο ΣΥΡΙΖΑ συζήτησε για το πρόγραμμα του στο Μαντούδι

από vagapostolou.blogspot.gr

Το Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2014 ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε στο Μαντούδι.
Ο ΣΥΡΙΖΑ συζήτησε για το πρόγραμμα του στο Μαντούδι
Ο ΣΥΡΙΖΑ συζήτησε για το πρόγραμμα του στο Μαντούδι
Στην εκδήλωση που οργάνωσε η Ομάδα Μελών της Περιοχής μίλησαν ο συντονιστής της και επικεφαλής της ήσσονος αντιπολίτευσης του Δημοτικού Συμβουλίου Βασίλης Παζάρας και ο Βουλευτής και επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης του Περιφερειακού Συμβουλίου Βαγγέλης Αποστόλου.
Έγινε διεξοδική αναφορά από τον Βαγγέλη Αποστόλου στο πρόγραμμα των πρώτων ημερών ανάληψης της διακυβέρνησης, που κυρίως θα στραφεί σε ζητήματα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης και επανεκκίνησης της εθνικής οικονομίας.
Η συζήτηση επίσης στράφηκε και στην πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και ειδικότερα του αγροτικού τομέα. Κι όπως γίνεται πάντα σε αυτές τις εκδηλώσεις του ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε και αναφορά στα τοπικά προβλήματα.

H Νέλλη Ψαρρού γράφει για την "προσφυγή στο ΣτΕ για την ΤΕΡΝΑ στο Μαντούδι"

Άρθρο της Νέλλη Ψαρρού  στην «Εφημερίδα των Συντακτών» με τίτλο "ΕΠΠΑνάσταση για την ΤΕΡΝΑ στο Μαντούδι"


Η έγκριση «αναβαθμισμένης ΒΙΠΕ» στην περιοχή κρίνεται από το ΣτΕ, τη στιγμή που κάτοικοι και φορείς επισημαίνουν την πολλαπλή καταστροφή που φέρνει η δημιουργία θερμοηλεκτρικού σταθμού-μαμούθ, και μάλιστα εν μέσω σοβαρών καταγγελιών για παραβάσεις της νομοθεσίας.



Η έγκριση «αναβαθμισμένης ΒΙΠΕ» στην περιοχή κρίνεται από το ΣτΕ σήμερα, τη στιγμή που κάτοικοι και φορείς επισημαίνουν την πολλαπλή καταστροφή που φέρνει η δημιουργία θερμοηλεκτρικού σταθμού-μαμούθ, και μάλιστα εν μέσω σοβαρών καταγγελιών για παραβάσεις της νομοθεσίας από τους αρμοδίους


Σήμερα θα γίνει η, εξ αναβολής από τον Μάρτιο, εκδίκαση στο ΣτΕ της προσφυγής 72 φορέων και κατοίκων της περιοχής του Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Αννας ενάντια στην κοινή υπουργική απόφαση (ΚΥΑ υπουργείων ΠΕΚΑ, Ανάπτυξης και Ναυτιλίας, ΦΕΚ 3540 Β’/2012). Η ΚΥΑ αφορά την έγκριση και χωροθέτηση Βιομηχανικής Περιοχής (ΒΙΠΕ, που μετονομάστηκε πρόσφατα σε ΕΠΠΑ Α’, δηλαδή επιχειρηματικό πάρκο υψηλής όχλησης), μόλις 900 μέτρα από το Μαντούδι των 2.000 κατοίκων, 5,5 χλμ. από την τουριστικά αναπτυγμένη παραλία της Αγίας Αννας, καθώς και 3,5 χλμ. από τη σημαντικότατη αρχαιολογική περιοχή της Κηρίνθου.

Η καταρχήν εγκριθείσα δραστηριότητα αναφέρεται στη δημιουργία θερμοηλεκτρικού σταθμού φυσικού αερίου 1160 MW από την εταιρεία ΤΕΡΝΑ, καθιστώντας την περιοχή δεύτερο ενεργειακό κέντρο της χώρας, και στη συνέχιση της μεταλλευτικής δραστηριότητας για εξόρυξη λευκολίθου. Παρ’ όλα αυτά, η έγκριση ΒΙΠΕ σημαίνει ότι η εταιρεία θα μπορεί να αναπτύξει εκεί όποια δραστηριότητα επιθυμεί στο μέλλον, ενώ οι εξαιρέσεις που προβλέπονται (διυλιστήρια, πυρηνικοί σταθμοί, ΧΥΤΑ και επεξεργασία λυμάτων) δεν αποτελούν εγγύηση, καθώς είναι γνωστό ότι οι εξαιρέσεις αλλάζουν οποιαδήποτε στιγμή με νομοθετική ρύθμιση…

Περιβαλλοντική υποβάθμιση

Τα δύο σημαντικότερα οικολογικά προβλήματα που θα προκύψουν από τη δραστηριότητα της ΤΕΡΝΑ σχετίζονται με τους αέριους ρύπους και τη χρήση του νερού. Οπως είναι γνωστό από κάθε βιομηχανική ζώνη στην Ελλάδα, οι αέριοι ρύποι που απελευθερώνονται περιέχουν μεγάλα φορτία βαρέων μετάλλων και απλώνονται σε μια ζώνη που υπερβαίνει κατά πολύ τα στενά περιθώρια του Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Αννας. Στην ΚΥΑ αναφέρονται ήδη οι μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις σε διοξείδιο του θείου και του αζώτου, μόλυβδο, αρσενικό, υδράργυρο, νικέλιο κ.ά.

Τα φορτία αυτά είναι υπεύθυνα για την ανάπτυξη καρκίνων και δρουν σωρευτικά, επιβαρύνοντας σημαντικά την υγεία των κατοίκων. Οι αέριοι ρύποι στη συνέχεια περνούν στον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής μέσω της βροχής, ρυπαίνοντάς τον ανεπανόρθωτα, καθώς τα βαρέα μέταλλα προκαλούν μη αναστρέψιμη ζημιά.

Πέραν της ρύπανσης των υδάτων, τίθεται και το ζήτημα της επάρκειάς τους. Σύμφωνα με την έγκριση οριοθέτησης της ΒΙΠΕ, προβλέπεται η υδροδότησή της σε πόσιμο νερό από γεώτρηση παροχής 40 κ.μ./ώ. περίπου ή μέσω σύνδεσης με το δίκτυο του δήμου. Η υδροδότηση «για άρδευση, βιομηχανική χρήση και πυρόσβεση θα γίνεται από επτά υφιστάμενες γεωτρήσεις συνολικής παροχής περίπου 800 κ.μ./ω., ενώ για εφεδρεία νερού πυρόσβεσης θα κατασκευασθεί υπόγεια δεξαμενή από μπετόν, χωρητικότητας 100 κ.μ.». Κι όλα αυτά, σε μια περιοχή, όπου το καλοκαίρι ο δήμος κόβει το νερό στους δημότες.

Επιπρόσθετα, για τη διαχείριση των υγρών αποβλήτων της βιομηχανικής μονάδας προβλέπεται η σύνδεση και διοχέτευσή τους στον Βιολογικό Καθαρισμό του δήμου, δηλαδή η πρόσμιξή τους με τα αστικά λύματα. Τέλος, «ως αποδέκτης των επεξεργασμένων και απολυμασμένων υγρών αποβλήτων έχει οριστεί η θαλάσσια περιοχή Δαφνοποτάμου»! Με άλλα λόγια, ζεστά και χλωριωμένα απόβλητα θα απορρίπτονται στη θάλασσα.

Οικονομική υποβάθμιση-εξάρτηση

«Νέες θέσεις εργασίας» υπόσχονται και σε αυτή την περίπτωση ως μοναδικό θετικό επιχείρημα η εταιρεία και οι υπέρμαχοί της. Αυτό που αποκρύπτεται είναι ότι, αφενός, οι νέες θέσεις εργασίας θα είναι πολύ περιορισμένες (ήδη από τις 500 που φημολογούνταν έχουμε πέσει σε κάτω από 180) και, αφετέρου, οι υφιστάμενες θέσεις εργασίας θα συρρικνωθούν ραγδαία. Είναι προφανές ότι η περιβαλλοντική υποβάθμιση φέρνει και την οικονομική, μιας και οι οικολογικοί πόροι είναι οι βασικοί πόροι παραγωγής: χωρίς γη και νερό δεν υπάρχει καμία παραγωγική δραστηριότητα οποιουδήποτε τομέα.

Η πρώτη και άμεση συνέπεια θα φανεί τόσο στη μελισσοπαραγωγή όσο και στην παραδοσιακή ρετσινοκαλλιέργεια. Στη συνέχεια, αναμένεται να πληγούν ο αγροτικός τομέας, η κτηνοτροφία και η αλιεία, όσο και ο τουρισμός. Με αυτό τον τρόπο, η περιοχή θα εξαρτηθεί σταδιακά από μια ιδιωτική εταιρεία, οικονομικό «μοντέλο» που ήδη δοκιμάστηκε (και απέτυχε) στην περιοχή που μαστίζεται από ανεργία, ύστερα από την πτώχευση της προηγούμενης μεταλλευτικής εταιρείας.

Η ίδια η νομοθεσία και τα χωροταξικά σχέδια της περιοχής επιβεβαιώνουν με τον πλέον επίσημο τρόπο την ύπαρξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάγκη ανάπτυξης ήπιου τουρισμού, με πρωταρχικό μέλημα την προστασία του ευαίσθητου φυσικού περιβάλλοντος και ιδιαίτερου τοπίου. Για παράδειγμα, στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό (Αποφ. 24208-ΦΕΚ 1138 Β’/2009) αναφέρεται ρητώς η τουριστική προτεραιότητα της άμεσης και της ευρύτερης περιοχής του Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Αννας, που επίσης εντάσσεται στο πλαίσιο ανάπτυξης θαλάσσιου τουρισμού, με κέντρο τη Σκιάθο. Ηδη από πέρυσι, από το λιμάνι του Μαντουδίου ξεκινά ακτοπλοϊκή γραμμή με προορισμό τις Σποράδες, συνδέοντας τη Β. Εύβοια με τους τουριστικούς αυτούς προορισμούς. Το λιμάνι αυτό συμπεριλαμβάνεται στη ΒΙΠΕ.

……………………………………………………..

Ωμές πολιτικές παρεμβάσεις

Το 2011, η γ.γ. της Επιθεώρησης Περιβάλλοντος και Ενέργειας του ΥΠΕΚΑ, κ. Καραβασίλη, διενήργησε έλεγχο για τη χωροθέτηση αυτή. Στο πόρισμα της έρευνας ανέφερε ότι η δημιουργία ΒΙΠΕ στην περιοχή «έρχεται σε αντίθεση με τις κατευθύνσεις της ισχύουσας νομοθεσίας» και ότι «βασικές διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας δεν ελήφθησαν υπ’ όψιν ή παρερμηνεύτηκαν»! Αμέσως μετά η κ. Καραβασίλη απολύθηκε! Λίγο μετά εκδόθηκε η επίμαχη ΚΥΑ (εν κρυπτώ) την παραμονή της Πρωτοχρονιάς!

Σχετικά με τις πολιτικές παρεμβάσεις και σχέσεις πολιτικών προσώπων με την ΤΕΡΝΑ έχουμε ήδη αρθρογραφήσει («Εφ.Συν.», 7/5/2013). Σε συνέχεια αυτών έρχεται η ωμή παρέμβαση της Δ/νσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας προς το ανεξάρτητο μελετητικό γραφείο που ανέλαβε τη μελέτη του Πολεοδομικού Σχεδίου της περιοχής. Το μελετητικό γραφείο στο πόρισμά του, επικαλούμενο όλη την κείμενη νομοθεσία, απορρίπτει τη δημιουργία βιομηχανικής περιοχής υψηλής όχλησης (ΕΠΠΑ Α’) και αντ’ αυτού προτείνει τη δημιουργία ΕΠΠΑ Β’.

Το ΕΠΠΑ Β’ (πρώην ΒΙΠΕ) είναι βιομηχανικό πάρκο μεσαίας όχλησης που επιτρέπει τη συνέχιση της μέχρι σήμερα μεταλλευτικής δραστηριότητας, κάτι που προτείνουν και οι πολίτες της περιοχής, αλλά και η νέα δημοτική αρχή, σύμφωνα με πρόσφατη απόφασή της (16/10/2014). Η παρέμβαση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας έγινε με έγγραφη «πρόσκληση» στις 18/8/2014 προς την εκπρόσωπο του μελετητικού γραφείου κ. Γεωργούλα, που την καλεί «εντός 10 ημερών» να υποβάλει «διορθωμένη» -όπως αναφέρεται- τη μελέτη, ώστε να προτείνει ΕΠΠΑ Α’, σύμφωνα με την ΚΥΑ.

Με άλλα λόγια, η Περιφέρεια καλεί το ανεξάρτητο μελετητικό γραφείο να συμμορφωθεί προς την απόφαση των υπουργών, διαφορετικά θα ισχύσουν τα προβλεπόμενα του νόμου 3316/05, αρ. 31, παρ. 4δ. Ο νόμος αυτός προβλέπει ότι: «Αν ο ανάδοχος αρνηθεί να αποκαταστήσει το ελάττωμα ή την έλλειψη μέσα στην ταχθείσα προθεσμία, αποκαθίσταται από τον εργοδότη σε βάρος και για λογαριασμό του, με απευθείας ανάθεση των σχετικών εργασιών σε ανάδοχο που έχει τα νόμιμα προσόντα»!

Σ’ αυτήν την «πρόσκληση», η κ. Γεωργούλα απάντησε αρμοδίως: «Η τροποποίηση που εντέλλεται η Δ/σα Υπηρεσία να πραγματοποιήσουμε [...] όχι μόνο δεν αφορά στην αντιμετώπιση ελαττώματος της μελέτης μας, αλλά αντίθετα συνιστά τη συνειδητά αυθαίρετη και αναρμόδια επιβολή ελαττώματος σε αυτήν, εφόσον έχουμε επανειλημμένα επισημάνει [...] την ασυμβατότητα του ιδρυθέντος ΕΠΠΑ τύπου Α’ με το σύνολο του ισχύοντος υπερκείμενου Χωροταξικού Σχεδιασμού και τους κινδύνους που εγκυμονεί η χωροθέτηση αυτή για την καταστροφή του περιβάλλοντος της περιοχής μελέτης και της ευρύτερης περιοχής. Μάλιστα, η εν λόγω εντολή μάς απευθύνεται υπό το κράτος της απειλής για την επαχθή αποπομπή μας από την εκτελούμενη σύμβαση». Η συνέχεια θα δοθεί σήμερα στο ΣτΕ!



Νέλλη Ψαρρού

Ο Γεωργιάννης αντικρούει Στεργίου και Καντζούρα : "δεν υπάρχει καμία περίπτωση να σταματήσει η μεταλλευτική δραστηριότητα" αν ακυρωθεί η ΒΙΠΕ



Δημοσιεύτηκαν σήμερα στο  Παλμό της Β.Ε.  διάλογοι από την  συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου για την αίτηση ακύρωσης της ΒΙΠΕ που δεν συμπεριλαμβάνονται στα επίσημα και δημοσιευμένα πρακτικά της συνεδρίασης.

Σύμφωνα με τον Παλμό ο κ. Ζήσης Γεωργιάννης  πού είναι  Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος  της νεοσύστατης εταιρείας   ΕΠ.ΠΑ. Μαντουδίου Α.Ε  (γνωστής και ως ΒΙΠΕ Β.Ε.) ανέφερε  τονίζοντας κατ’ αρχήν ότι δεν υπάρχει καμία σύνδεση της μεταλλευτικής δραστηριότητας με την έγκριση του Επιχειρηματικού Πάρκου «δεν υπάρχει καμία περίπτωση να σταματήσει η μεταλλευτική δραστηριότητα,  απλά δημιουργούνται μια σειρά προβλήματα».

Τα σχόλια του αντίκρουσαν τις κινδυνόλογες τοποθετήσεις των κ. Καντζούρα και Στεργίου. Ο κ. Στεργίου είχε αναφέρει ότι "οι ευθύνες του κ. Δημάρχου και όσων συνηγορούν σε  τέτοιου είδους αποφάσεις θα είναι τεράστιες γιατί θα σταματήσει κάθε δραστηριότητα, θα απολεσθούν οι ήδη θέσεις εργασίας που έχουν δημιουργηθεί και θα χαθεί κάθε ελπίδα από τα μάτια των ανέργων και απελπισμένων συμπολιτών μας"

Καντζούρας: "Αν αποφασιστεί η αναστολή της Κ.Υ.Α., τι θα κάνει η ΤΕΡΝΑ; Ποιος μου εγγυάται εμένα ότι δε θα τα μαζέψει και θα φύγει; Εγώ κρούω το κώδωνα του κινδύνου."

Ο κ. Στεργίου επίσης φέρεται να ανέφερε ότι «Να είσαστε σίγουροι ότι αυτή η απόφαση δεν μπορεί να χρησιμεύσει σε τίποτα στους προσφεύγοντες στο Συμβούλιο της Επικρατείας».



Τα υπόλοιπα στον Παλμό

Αυτοφυή-άγρια βρώσιμα χόρτα από τη χλωρίδα της Ευβοίας

Φωτογραφίες από το Γεύσεις της Εύβοιας και  ftiaxno.gr

Tα άγρια χόρτα αποτελούν μια από τις πιο ολοκληρωμένες τροφές που προσφέρει η γη στα πλάσματα που ζουν σε αυτήν. Φυτρώνουν εδώ και εκατομμύρια όπου υπάρχει χώμα, χωρίς καμία προσπάθεια και παρέμβαση από τον άνθρωπου.
 Σίδηρος, ασβέστιο, βιταμίνες, μέταλλα, διαιτητικές ίνες, αντιοξειδωτικά και χιλιάδες άλλες πολύτιμες ουσίες υπάρχουν διάσπαρτες στα εκατοντάδες είδη βρώσιμης χλωρίδας.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για φυσικά «φάρμακα», αφού έχει αποδειχθεί ότι έχουν ευεργετικές ιδιότητες σε παθήσεις όπως ο διαβήτης, o καρκίνος, η υψηλή πίεση και πολλές άλλες ασθένειες. Ταυτόχρονα αποτελούν και ένα πραγματικά γαστριμαργικό παράδεισο αφού συγκεντρώνουν σχεδόν όλες τις γεύσεις, τις υφές και τα αρώματα που μπορεί να διακρίνει ο ουρανίσκος μας.
Πικρά, ξινά, αλμυρά, γλυκά, τρυφερά ή τραχιά, τα χόρτα συνδυάζονται αρμονικά με το κρέας, το ψάρι και τα ζυμαρικά χωρίς να «πνίγουν» την γεύση τους.
Όσο πολύτιμα είναι τα χόρτα, άλλο τόσο όμως και είναι ευαίσθητα σε συνθήκες του περιβάλλοντος που μπορούν να αλλοιώσουν την γεύση τους και την διατροφική τους αξία ή ακόμα και να τα κάνουν επικίνδυνα για την υγεία. Ο βασικότερος παράγοντας που τα τελευταία χρόνια έχει επηρεάσει την ποιότητα τους είναι η αλόγιστη χρήση χημικών ουσιών στις αγροτικές περιοχές τα οποία έχουν επιμολύνει το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα στα περισσότερα μέρη της Ευρώπης.
Επιπρόσθετα οι κακές συνθήκες αποθήκευσης και συλλογής μπορούν επίσης να επιταχύνουν την φθορά των χόρτων. Στο ραδίκι , συνδυάζοντας την λαϊκή σοφία με την σύγχρονη τεχνολογία , έχουμε αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης της βρώσιμης χλωρίδας που διασφαλίζει την μέγιστη ποιότητα των χόρτων που φτάνουν στο τραπέζι σας.

  • Μαζεύουμε μόνο χόρτα που είμαστε απόλυτα σίγουροι ότι είναι βρώσιμα.
  • Δεν μαζεύουμε χόρτα από καλλιεργήσιμα χωράφια συμβατικής καλλιέργειας που ενδέχεται να έχουν επιβαρυνθεί με φυτοφάρμακα ή κοντά σε δρόμους που κινούνται συχνά αυτοκίνητα.
  • Κάνουμε τακτικούς δειγματοληπτικούς ελέγχους για χημικά κατάλοιπα στις περιοχές συλλογής.
  • Τα χόρτα συλλέγοντα με παραδοσιακά ψάθινα καλάθια και υφασμάτινες τσάντες, και όχι με πλαστικές σακούλες που δεν επιτρέπουν την ροή του αέρα.
  • Κάθε χόρτο συλλέγεται την ιδανική ώρα της ημέρας έτσι ώστε να έχει την μέγιστη θρεπτική αξία.
  • Δεν εκθέτουμε τα χόρτα σε πολύ υψηλές ή πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που μπορεί να καταστρέψουν τις πολύτιμες βιταμίνες τους.
  • Τα χόρτα παραδίδονται στους συνεργάτες μας το πολύ σε 20 ώρες από την στιγμή της συλλογής τους έτσι ώστε να καταναλώνονται όσο το δυνατόν φρεσκότερα.











Αγκινάρα άγρια‐Cynaracardunculus

Άλλεςονομασίες: Αγριαγκινάρα, αγκιναράκια, χαρακάκια
Οικογένεια: Αστεροειδών‐Asteraceae
Πολυετές φυτό που φτάνει πάνω από 1 μέτρο ύψος. Βρίσκεται αυτοφυές σε όλες τις θερμές περιοχές της Ελλάδας, σε ακαλλιέργητα μέρη.
Η ιστορία αναφέρει ότι η αγκινάρα πριν κάπου 6 αιώνες, εθεωρείτο ως ένα από τα πλέον αποτελεσματικά αφροδισιακά προϊόντα, όπου ισχυροποιούσε και βελτίωνε την σεξουαλική επίδοση.
Σήμερα βέβαια, δεν υπάρχουν ενδείξεις για την ιδιότητα αυτή της αγκινάρας, αλλά όμως υπάρχουν αδιάσιστες επιστημονικές αποδείξεις, ότι το προϊόν αυτό της φύσης περιέχει ορισμένα πολύτιμα για την υγεία συστατικά.Μία επιστημονική μελέτη του Νοσοκομειακού Πανεπιστημίου Cleveland και του Πανεπιστημίου Ιατρικής της ίδιας πόλης, απέδειξε ότι, ένα παρασκεύασμα είδους αλοιφής με εκχύλισμα άγριας αγκινάρας με την ουσία σιλυμαρίνης, ήταν αποτελεσματικό για την προστασία πειραματόζωων από καρκίνους του δέρματος.
Οι άγριες αγκινάρες είναι επίσης καλή πηγή μαγνησίου που είναι γνωστό ότι βοηθά στη μείωση υψηλής πίεσης του αίματος. Το μαγνήσιο είναι επίσης γνωστό ότι σταθεροποιεί τους χτύπους της καρδιάς. Μελέτες έχουν δείξει ότι το 20-35% των ασθενών με καρδιακές ανεπάρκειες, έχουν πολύ χαμηλές ποσότητες μαγνησίου στο αίμα τους.
Οι άγριες αγκινάρες είναι επίσης κατάφορτες με Βιταμίνη Β, τόσο απαραίτητη στις εγκύους γυναίκες, για την σωστή ανάπτυξη του εμβρύου. Σημαντική είναι επίσης και η Βιταμίνη C που βρίσκεται στην αγκινάρα.


Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί, τα φύλλα και οι ανθοκεφαλές, την άνοιξη πριν ανθίσουν. Μαγειρεύονται βραστές με άλλα λαχανικά (αλλά πολίτα), αλλά και με κρέας. Οι μικρές ανθοκεφαλές μαγειρεύονται με αυγά ομελέτα και μπορούν να γίνουν και τουρσί.




Αγριοσέλινο – Smyrnium rotundifolium
Ανήκει στην οικογένεια Umbelliferae και είναι διετής πόα, ύψους έως 1,5 μ. με γραμμωτούς βλαστούς. Τα κατώτερα φύλλα διαιρούνται σε ωοειδείς, οδοντωτούς λοβούς. Τα ανώτερα είναι ακέραια, ωοειδή‐κυκλικά και περίβλαστα. Τα μικρά κίτρινα άνθη διατάσσονται σε σφαιρικά σκιάδια με 5‐12 ακτίνες, τα οποία εκφύονται πλευρικά του βλαστού. Ο καρπός (σχιζοκάρπιο) είναι σφαιρικός.
Βρίσκεται σε λιβάδια και θαμνώνες, σε χαμηλά υψόμετρα. Είναι είδος της Α Μεσογείου. Είναι διαδεδομένο στη Μάνη όπου βγαίνει σε πετρώδη εδάφη και πάνω σε βράχους. Στην άκρη του σπηλαιοβάραθρου «Αγριοτσόπακας», στο χωριό Τσόπακας, εντοπίσαμε το φυτό σε πλήρη ανάπτυξη φυτρωμένο πάνω σε βράχο. Οι ντόπιοι το ονομάζουν αγριοσέλινο, γιατί έχει τη γεύση του σέλινου. Το χρησιμοποιούσαν σε φαγητά ή σε χορτόπιτες και το μάζευαν πριν από την ανθοφορία του.





Άρτουκας ή νάρθηκας (Ferula communis)
Ανήκει στην οικογένεια των Σκιαδανθών (Umbelliferae). Φυτρώνει σε απόκρημνες ή πετρώδεις περιοχές. Στη Μάνη ονομάζεται και άρθουκας, ενώ εντυπωσιακή είναι η παρουσία του στο χωριό Μάραθος, όπου μαζί με το φυτό Μάραθος, έχει κατακλύσει τη περιοχή. Είναι πολυετής πόα, ύψους έως 3 μ. Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα όμοια με του Μάραθου αλλά μεγαλύτερα. Τα φύλλα στο κατώτερο τμήμα του βλαστού είναι μεγάλα και διαιρούνται 3‐4 φορές σε λεπτούς, γραμμοειδείς λοβούς.
Στο ανώτερο τμήμα του βλαστού το μέγεθος του ελάσματος των φύλλων προοδευτικά μειώνεται και απομένουν μόνο οι διογκωμένοι κολεοί. Σχηματίζει μακριά, διακλαδισμένη ταξιανθία από πολυάριθμα, μεγάλα, σύνθετα σφαιρικά σκιάδια, με κίτρινα άνθη. Ο καρπός (σχιζοκάρπιο) είναι ελλειψοειδής, πεπλατυσμένος, μήκους 1‐1,5εκ. Ο βλαστός καίγεται εσωτερικά, χωρίς φλόγα, θεωρείται ότι μέσα σ' αυτόν έκρυψε ο Προμηθέας τη φωτιά για να τη μεταφέρει στους ανθρώπους. Το στέλεχός του είναι ευθυτενές, πολύ μεγάλο σαν κοντάρι. Συχνά χρησιμοποιείται σαν μπαστούνι, αφού το ξύλο του είναι πολύ ανθεκτικό και παράλληλα ελαφρό, ιδανικό για τους βοσκούς ή για πεζοπορία.




Αγριοζοχός‐Urospermum picroides
Άλλες ονομασίες: Πικρίθρα, Κουφολάχανο
Οικογένεια: Αστεροειδών‐Asteraceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20‐50 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Το σχήμα τους και οι διαστάσεις των φύλων του δεν είναι σχεδόν ποτέ το ίδιο. Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα οδοντωτά και μακριά με παχύ κόκκινο μίσχο και κεντρικό νεύρο.

Από το ρόδακα των φύλλων βγαίνουν ανθοφόροι βλαστοί, και στην κορυφή τους τα άνθη, σε κεφαλωτές ταξιανθίες, που περιέχουν πολλά γλωσσοειδή ανθίδια, κίτρινου χρώματος. Οι καρποί περιέχουν πολλούς σπόρους, που είναι εφοδιασμένοι με πολλά νήματα στην κορυφή τους, που λειτουργούν ως εξαρτήματα πτήσης και δίνουν στην ταξικαρπία σφαιρικό, χνουδωτό σχήμα. Με το φύσημα του ανέμου, οι σπόροι αποχωρίζονται και διασπείρονται σε σχετικά μεγάλη απόσταση, εξασφαλίζοντας την εξάπλωση του φυτού.
Ο ζοχός είναι διαφορετικό είδος (Sonchus oleraceus), της ίδιας οικογένειας, διαφορετικός μορφολογικά από τον αγριοζοχό. Υπάρχει και αυτός σε όλη την Ελλάδα, με τα κοινά ονόματα τσόχος ή σφογκός.
Ο αγριοζοχός είναι πολύ κοινό χόρτο, σε όλη τη χώρα, και τον βρίσκουμε σε καλλιεργημένα ή χέρσα χωράφια, όχθες ή παρυφές δρόμων. Στα καλλιεργημένα χωράφια θεωρείται ζιζάνιο, επειδή πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και μεγαλώνει πολύ, παρεμποδίζοντας την ανάπτυξη των καλλιεργειών. Μαζεύεται από αρχές φθινοπώρου μέχρι τέλη άνοιξης. Η γεύση του είναι πικρή, απαλύνεται όμως λίγο με το βράσιμο και την προσθήκη λεμονιού στο σερβίρισμα. Οι αγριοζοχοί, λόγω της ιδιαίτερης γεύσης τους, προσφέρονται μόνοι τους σε χορτοσαλάτες. Είναι δυνατό να συμμετέχουν με άλλα, γλυκά χόρτα, σε χορτόπιτες.
.



Αγριοκαρδαμούδα-Capsella bursa-pastoris
Άλλες ονομασίες: Αγριοκάρδαμο, τζουρκάς, ραγιάς
Οικογένεια: Brassicaceae

Ετήσιο ή διετές φυτό (κοινό ζιζάνιο), που φτάνει περίπου μέχρι τα 40 εκατοστά ύψος. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους, σε όλη την Ελλάδα. Τα φύλλα τους τρώγονται βραστά με άλλα χόρτα και χρησιμοποιούνται σε σαλάτες μαζί με τα άνθη τους, για πιπεράτη γεύση.
Είναι στυπτικό, επουλωτικό των πληγών και διουρητικό χόρτο, το οποίο καθαρίζει το αίμα από τις τοξίνες και δρα σαν διουρητικό, αντισηπτικό, πηκτικό του αίματος και μητροτονωτικό. Η καψέλλα φημίζεται για τις αιμοστυπτικές της ιδιότητες και τη στυπτική της επίδραση στη μήτρα.
Το αφέψημα του βοτάνου είναι αποτελεσματικό φάρμακο εναντίον των μηνορραγιών, της δυσμηνόρροιας και των μητρορραγιών. Χρησιμοποιείται επίσης σε προβλήματα κυστίτιδας, λιθίασης των αγωγών του ουροποιητικού, αιμορραγίας της ουρήθρας, αιμορροΐδες, ρινορραγίες, αιμοπτύσεις και πληγές. Το έγχυμα του φυτού χρησιμοποιείται εσωτερικά και εξωτερικά για το σταμάτημα των αιμορραγιών, ειδικά της ουρήθρας. Χρησιμοποιείται επίσης σαν χολαγωγό και ενάντια στις πέτρες της χολής, των νεφρών και σαν διουρητικό μέσο στην ποδάγρα, ρευματισμό και ακράτεια ούρων.
Στην Κίνα θεωρούν ότι η γλυκιά της γεύση κάνει καλό στην σπλήνα.
Τα άλατα καλίου που περιέχει συμβάλλουν στη συστολή των αγγείων των εσωτερικών οργάνων αυξάνοντας έτσι την αρτηριακή πίεση.
Τέλος το νωπό φυτό σε κατάπλασμα είναι πολύ καλή πρώτη βοήθεια σε πληγές με αιμορραγία.
Στην ομοιοπαθητική το βάμμα του φυτού χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις αιμορραγιών της μύτης και εσωτερικών αιμορραγιών καθώς και σε περιπτώσεις κυστίτιδας και λιθίασης των αγωγών του ουροποιητικού.
Παρασκευή και δοσολογία
Χρησιμοποιείται το αφέψημα του αποξηραμένου φυτού ή το υγρό εκχύλισμά του. Για το αφέψημα βράζουμε 2 κουτάλια του φαγητού από το θρυμματισμένο σκεύασμα σε ένα φλιτζάνι νερό για ένα λεπτό. Το αφήνουμε να κρυώσει, το σουρώνουμε και το χρησιμοποιούμε για κομπρέσες και πλυσίματα. Το έγχυμα γίνεται με δύο κουταλάκια του τσαγιού από το σκεύασμα σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό για 15 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε πρωί βράδυ για 10 ημέρες. Χρησιμοποιείται ακόμη το αλκολάτ και ο φρέσκος χυμός του φυτού (20-30 σταγόνες) με ένα κουτάλι τσαγιού νερό 3 φορές την ημέρα μετά το φαγητό.
Προφυλάξεις
Η χρήση του βοτάνου αντενδείκνυται στην θρομβοφλεβίτιδα. Επιπλέον η  τυραμίνη που περιέχεται στο φυτό είναι συμπαθομιμητική και προκαλεί άνοδο της πιέσεως του αίματος. Δεν το χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Δεν το χρησιμοποιούμε ακόμη σε προβλήματα καρδιακών νόσων και διαταραχών του θυρεοειδούς αδένα.




Αντράκλα-Portulaca Oleracia
Άλλες ονομασίες: Γλιστρίδα, σκλιμίτσα, τρέβα, χοιροβότανο
Οικογένεια: Portulacaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα για αυτό θεωρείτε και ζιζάνιο. Τα φύλλα της είναι σκουρωπά πράσινα, σαρκώδεις και παχιά. Λέγεται ότι αν μασήσεις μερικά φρέσκα φύλλα και τα βάλεις κάτω από τη γλώσσα σου ξεδιψάς. Έχει πολύ βιταμίνη C και σίδηρο και μια διατροφική έρευνα στην Κρήτη έδειξε ότι η κατανάλωσή της, όπως και η τσουκνίδα βοηθάει την καρδιά (είναι το φυτό με τα περισσότερα ω3 λιπαρά).
Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές τους από την αρχή του καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Τρώγεται ωμή σαλάτα με λαδόξιδο και κρεμμύδια ή προσθέτετ ε στη ντοματοσαλάτα. Γενικά μπορεί να αντικαταστήσει τα μαρούλια σαν πράσινο λαχανικό. Μαγειρεύεται γιαχνί κατσαρόλας.


Ασφόδελος-Αsphodelus aestivus
Άλλες ονομασίες: Σπερδούκλι, ασπέρδουκλας, ασφεντυλιά, ασκέλα
Οικογένεια: Λειλιϊδών-Liliaceae

Ο ασφόδελος είναι πολυετές βολβώδες φυτό που φτάνει συνήθως ένα μέτρο ύψος (μέχρι 1,5). Τα φύλλα του ξεκινούν όλα από τη βάση του φυτού σχηματίζοντας σχήμα V, έχουν γκριζοπράσινο χρώμα και στην κορυφή τους είναι μυτερά.
Τα άνθη έχουν χρώμα λευκό με καστανοκόκκινες ραβδώσεις στο κέντρο και σχηματίζονται πολλά μαζί στην κορυφή του κεντρικού στελέχους του φυτού. Οι καρποί είναι στρογγυλές κάψουλες. Ανθίζει από Φεβρουάριο μέχρι Ιούνιο.
Οι ρίζες του μοιάζουν σαν δάχτυλο ή καρότο, έχουν χρώμα καφέ και είναι χυμώδεις. Τα φυτά σχηματίζονται από συστάδες λογχωτών φύλλων που μοιάζουν κάπως με τα φύλλα του κρεμμυδιού και φτάνουν μήκος συνήθως τα 50 εκατοστά.
Ο κοινός ασφόδελος συναντάται σε λιβάδια, βοσκότοπους, βραχώδη εδάφη, πεδιάδες, παρυφές των δρόμων, κήπους.
Στην Ελλάδα συναντάμε πέντε είδη. Σύμφωνα με το Θεόφραστο οι κόνδυλοι, οι βλαστοί και τα σπέρματα τρώγονται, ο δε Διοσκουρίδης τις αναφέρει τις ρίζες σαν θεραπευτικές.
Οι ρίζες του φυτού ξεραίνονται και βράζονται σε νερό, παράγοντας μια κολλώδη ουσία που σε μερικές χώρες ανακατεύεται με δημητριακά ή πατάτες για να φτιαχτεί ασφοδελόψωμο.
Στην Ελλάδα, το 1917 κατά τον αποκλεισμό και έπειτα κατά τη γερμανική κατοχή, πολλές οικογένειες κατάφεραν να επιβιώσουν χρησιμοποιώντας για τροφή τα ριζώματα του ασφόδελου.
Κατά καιρούς είχε χρησιμοποιηθεί ως συγκολλητική ουσία, για την παρασκευή αλκοόλ αλλά και ως αλοιφή κατάλληλη για κάθε πληγή.
Ένα είδος κόλας παράγεται από τους βολβούς του ασφοδέλου, οι οποίοι πρώτα ξεραίνονται και μετά αλέθονται. Οι τσαγκάρηδες τους κοπάνιζαν μέσα σε γουδί και έφτιαχναν μία πολύ ισχυρή κόλα, το τσιρίχιν,, ιδανική για τα δέρματα.
Πρόκειται για ένα σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό, γιατί ανθίζει από νωρίς και δίνει τροφή στις μέλισσες.
Μαγειρική πρόταση: Σφουγγάτο με ασφόδελους


Βλίτο–Amaranthus sp.
Άλλες ονομασίες: Βλίστρος, γλίστρος, γλίντρος, βλιταράκι
Οικογένεια: Amaranthacae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Αποτελεί μεγάλο ζιζάνιο στις καλλιέργειες γιατί πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και γρήγορα. Ο σπόρος του μπορεί να φυτρώσει και μετά από δέκα χρόνια. Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές τους από αρχή καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Πρέπει να το κλαδεύουμε συχνά για να πετάει από τα πλάγια πριν προλάβει να κάνει σπόρους. Τρώγονται βραστά με ξύδι ή λεμόνι και σε συνδυασμό με σκόρδο ή τσιγαριστά με διάφορα άλλα λαχανικά όπως οι κολοκυθοκορφάδες. Φτιάχνεται μέχρι και γιαχνί με πατάτες και χρησιμοποιείτε και για πίτες μαζί με άλλα χόρτα.


Βολβοί-Mouscari comosum
Άλλες ονομασίες: Κουρκουτσέλια, κρεμμυδούλες, σκυλοκρέμμυδα, ασκορδούλακας, σκορδούλακας, βροβιός
Οικογένεια: Liliaceae


Πολυετή φυτά που φτάνουν τα 20 εκατοστά. Τα συναντάμε παντού σε χέρσα αλλά και καλλιεργημένα μέρη. Ανθίζουν από Φεβρουαρίου έως Απρίλιο ανάλογα τις περιοχές. Τα βλαστάρια με τα άνθη τους τρώγονται τσιγαριστά σε ομελέτες. Οι βολβοί βράζονται για να ξεπικρίσουν και σερβίρονται με λάδι και ξύδι ή γίνονται καταπληκτικό τουρσί για μεζέ!

Μαγειρική πρόταση: Κουρκουτσέλια μαγειρεμένα


Σίλυβο το μαριανό-Silybum marianum/Cardus marianus
Άλλες ονομασίες: Γαϊδουράγκαθο, κουφάγκαθο, κάρδος, σίλυβο.
Οικογένεια: Σύνθετα (Compositae).
Συγγενή είδη: Cnicus benedictus-αγιάγκαθο

Διετές ακανθώδες φυτό που φθάνει σε ύψος το 1,5 μέτρο. Τα φύλλα του είναι πράσινα με χαρακτηριστικά άσπρα σημάδια σαν φλέβες και τα λουλούδια του έχουν χρώμα βυσσινί.Είναι φυτό ιθαγενές της Μεσογείου και φυτρώνει σε όλη την νότια Ευρώπη. Είναι αυτοφυές, ευδοκιμεί σε χερσότοπους αλλά και σε καλλιεργημένες εκτάσεις. Προτιμά τα ηλιόλουστα μέρη και τα καλά στραγκιζόμενα εδάφη. Πολλαπλασιάζετε εύκολα από μόνο του με τους σπόρους του και αντέχει μέχρι και τους -15 βαθμούς κελσίου.
H ρίζα και τα φρέσκα νέα φύλλα του τρώγονται ωμά ή μαγειρεμένα αλλά πρέπει πρώτα να αφαιρεθούν οι αιχμηρές άκρες τους, το οποίο είναι αρκετά χρονοβόρο. Τα φύλλα είναι αρκετά παχιά και έχουν ήπια γεύση όταν είναι νέα, αλλά γίνονται πιο πικρά το καλοκαίρι με τη ζέστη. Μαγειρεμένα έχουν γεύση σπανακιού.
Τα κεφάλια του μπορούν να φαγωθούν όπως οι αγκινάρες πριν ανθίσουν, αλλά είναι πολύ πιο μικρά. Οι ξεφλουδισμένοι μίσχοι του τρώγονται ωμοί ή μαγειρεμένοι, είναι εύγευστοι και θρεπτικοί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως το σπαράγγι ή το ρεβέντι ή να προστεθούν σε σαλάτες. Τρώγονται καλύτερα την άνοιξη όταν είναι νέοι πριν σκληρύνουν. Οι ψημένοι σπόροι του είναι υποκατάστατο του καφέ.
Διαβάστε και για τις θεραπευτικές του ιδιότητες


Ραπανίδα-Raphanus raphanistrum
Άλλες ονομασίες: Άγρια ραπάνια, ραπανίδα, ραπανόβρουβα
Οικογένεια: Brassicaceae

Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 60 εκατοστά Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους σαν ζιζάνιο. Τα φύλλα τους είναι πράσινα μακριά.
Τα τρυφερά φρέσκα φύλλα μαζεύονται από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη.
Μαγειρεύονται βραστά για σαλάτα και τρώγονται με ξύδι ή λεμόνι, ή γίνονται τσιγαριστά με μυρωδικά.





Ζοχός-Sonchus oleraceus
Άλλες ονομασίες: Τσόχος, σφογκός
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40-80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι ανοιχτοπράσινα οδοντωτά και περιέχουν γαλακτώδη χυμό. Μαζεύεται από τις αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος της άνοιξης. Η γεύση τους είναι λίγο γλυκιά και τρώγονται βραστά με μπόλικο λεμόνι και μπαίνουν και σε χορτόπιτες μαζί με άλλα χόρτα και μυρωδικά.


Καλέντουλα-Calendula officinalis
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 50 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα πέταλα από τα άνθη της, από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Χρησιμοποιείτε σε δερματικές παθήσεις και σε φαγητά για να δίνει κίτρινο χρώμα και άρωμα.


Καλόγερος-Erodium cicutarium
Άλλες ονομασίες: Περδικονύχι, χτενάκι, βελονιά, πιρουνάκι
Οικογένεια: Geraniaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Μαζεύεται τρυφερός τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη πριν ανθίσει.Χρησιμοποιείτε κυρίως σε πίτες αλλά και σε ομελέτες με λαχανικά.


Κάπαρη-Capparis spinosa
Οικογένεια: Capparaceae

Πολυετές φυτό που φυτρώνει σε όλη την Ελλάδα. Ανθίζει το καλοκαίρι και από αυτή μαζεύονται τα μπουμπούκια της πριν ανθίσουν. Ξεπικρίζονται σε νερό και διατηρούνται σε άλμη ή ξύδι αναλόγως πως τα θέλουμε. Χρησιμοποιείτε σε τουρσιά και σαλάτες.


Καρότο άγριο-Daucus carota
Άλλες ονομασίες: Δαυκί, παστινάκα, χαβούζι, σταφυλινάκι
Οικογένεια: Apiaceae

Διετές φυτό που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο ύψος. Φυτρώνει παντού και είναι εξαπλωμένο σε όλη την Ελλάδα. Τα φύλλα και τα βλαστάρια του βράζονται και τρώγονται μόνα τους ή με άλλα χόρτα, όπως και του ήμερου (είναι και αντικαρκινικά). Χρησιμοποιούνται ακόμα σε χορτόπιτες για να δώσουν άρωμα(μυρίζουν περίπου σαν τον μαϊντανό). Τρώγεται και η ρίζα του, αλλά είναι πιο σκληρή και μικρή από του ήρεμου καρότου.

  
Καυκαλήθρα-Tordylium apulum
Άλλες ονομασίες: Μοσχολάχανο, καυκαλίδα, αγριοκουτσουνάδα
Οικογένεια: Apiaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τη χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φασολάδες και σάλτσες.



Λάπαθο-Rumex sp.
Άλλες ονομασίες: Λάπατο, ξυνολάπατο, ξινήθρα, αγριοσέσκλο
Οικογένεια: Polygonaceae


Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 50 εκατοστά. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Έχει γύρω στα 5 είδη πολύ διαδεδομένα στην Ελλάδα.
Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα και έχουν μια ελαφριά ξινή γεύση. Μαζεύεται από τις αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος την άνοιξη. Μαγειρεύονται βραστά μόνα τους ή με κρέας και χρησιμοποιούνται για χορτόπιτες.


Μάραθος-Foeniculum vulgare
Άλλες ονομασίες: Μάλαθρο, φινόκιο
Οικογένεια: Apiaceae

Πολυετές φυτό που φτάνει τα δύο μέτρα. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φρέσκα φύλλα από το χειμώνα έως το τέλος της άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.
Παλιά οι Κινέζοι και οι Ινδοί θεωρούσαν το μάραθο αντίδοτο για τα δαγκώματα των φιδιών και των σκορπιών.
Οι Αρχαίοι Έλληνες το έλεγαν «μάραθρον» και το θεωρούσαν σύμβολο επιτυχίας. Φαίνεται ότι οφείλει τ’ όνομά του στη μνήμη της νίκης κατά των Περσών στο Μαραθώνα το 490 π.Χ. Ο Πλίνιος το αναφέρει σε συνταγές του με περισσότερες από 20 ενδείξεις, ενώ πίστευε ότι τα φίδια έτρωγαν μάραθο για ν' αλλάζουν δέρμα. Το 10ο αιώνα συνδέθηκε με τη μαγεία, ενώ το Μεσαίωνα είχε συνδεθεί με το αδυνάτισμα, γιατί πιστευόταν ότι οι σπόροι του έκοβαν την όρεξη.
Είναι φυτό πολυετές που φτάνει τα 2μ. σε ύψος. Η ρίζα του είναι σαρκώδης σαν του καρότου από την οποία βγαίνει ένας όρθιος βλαστός, αυλακωτός με μπλε ζώνες. Ρίχνει τα βαθυπράσινα φύλλα του, που ξαναβγαίνουν με τις πρώτες βροχές. Έχουν μακριούς μίσχους, είναι σύνθετα, πετροσχιδή και μοιάζουν με του Άνηθου. Τα πολλά μικρά κίτρινα άνθη του βγαίνουν σε ταξιανθίες το καλοκαίρι, πάνω σε μακριούς ανθοφόρους βλαστούς. Οι σπόροι του ωριμάζουν το φθινόπωρο και είναι μακρόστενοι, κυρτοί, με πέντε πλευρές και χρώμα συνήθως καστανό.
Η Μανιάτισσα νοικοκυρά, βάζει μάραθο ακόμα και σήμερα στα νηστίσιμα της Σαρακοστής, τις αγκινάρες, τους ντολμάδες, στο χταπόδι, στις χορτόπιτες και σε ωμές σαλάτες για το εξαίσιο άρωμα που τους προσδίδει. Με μάραθο αρωματίζονται οι ελιές, τα τουρσιά και το ξύδι που φτιάχνονται στο σπίτι, ενώ ο μαραθόσπορος μπορεί να προστεθεί στο ψωμί, αλλά και στο γαρνίρισμα φαγητών.
Στη φαρμακευτική χρησιμοποιείται για τον πόνο των ματιών, της κυστίτιδας, των αρθριτικών. Προφυλάσσει από τη γρίπη, το βήχα, τον κοκίτη, το άσθμα, τις στομαχικές διαταραχές, τη ναυτία, τους κοιλιακούς πόνους των παιδιών. Οι σπόροι του μπορούν ν' αρωματίζουν το νερό που δίνουν στα μωρά και τα βοηθά στην πέψη. Είναι ευεργετικός στα μαλλιά και αντιρυτιδικός. Λέγεται ότι αυξάνει το γάλα στις θηλάζουσες μητέρες, ενώ χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό και τον αρωματισμό του στόματος. Το αιθέριο έλαιο των σπόρων του, που περιέχει 6% αιθέρια έλαια ανηθόλης και μαραθόλης, χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, ποτοποιεία (ιδιαίτερα σε λικέρ όπως στο Αψέντι των Άλπεων) και στη βιομηχανία καλλυντικών.


Μολόχα-Malva sp.
Άλλες ονομασίες: Μουλούχα, αμπελόχα
Οικογένεια: Malvaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 90 εκατοστά. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τα φύλλα τρώγονται βραστά με άλλα χόρτα, ή γίνονται ντολμαδάκια.


Μπόραγκο-Borago officinalis
Άλλες ονομασίες: Αρμπέτα, πουράντζα
Οικογένεια: Boraginaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40 εκατοστά. Τα συναντάμε παντού σε ακαλλιέργητους αλλά και καλλιεργημένους τόπους. Φυτρώνει από μόνο του στην νότια Ευρώπη. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλους τους τύπους εδάφους ακόμα και σε γλάστρες. Ανθίζει από την άνοιξη έως το καλοκαίρι. Τα άνθη και τα φύλλα του τρώγονται σε σαλάτες και δίνουν μια δροσερή γεύση απαλή σαν του αγγουριού. Είναι φαρμακευτικό αλλά και μελισσοκομικό φυτό.
Προφυλάξεις: Τα φύλλα του αλλά όχι τα άνθη του, περιέχουν μικρές ποσότητες αλκαλοειδών που μπορούν να βλάψουν το συκώτι αν φαγωθούν σε μεγάλες ποσότητες. Όσοι έχουν προβλήματα συκωτιού θα πρέπει να το αποφεύγουν.


Μυρώνι (Κτενόχορτο της Αφροδίτης)-Scandix pectin veneris
Άλλες ονομασίες: Σκαντζίκι, κτενόχορτο της Αφροδίτης, μυριαλίδα
Οικογένεια: Apiaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Το χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.


Ξινήθρα- Oxalys acetosella/ Oxalys pes‐caprae (ξινήθρα με διπλά άνθη)
Άλλες ονομασίες: Οξαλίδα
Οικογένεια: Oxalidaceae

Τη ξινήθρα τη συναντάμε παντού, γιατί εξαπλώνεται πολύ εύκολα και μπορεί να γίνει ενοχλητικό ζιζάνιο. Περιέχει καλιούχο οξαλικό άλας και μπορεί να αποβεί δηλητηριώδης αν φαγωθεί σε μεγάλη ποσότητα. Χρησιμοποιείτε σε σούπες, σάλτσες και χορτόπιτες σε μικρές ποσότητες, για να δώσει ξινή γεύση.
Χρειάζεται μεγάλη προσοχή να μην επεκταθεί στο χωράφι σας γιατί εξαπλώνεται γρήγορα παντού, εξαφανίζοντας τα άλλα φυτά.


 Οβριές-Tamus communis
Άλλες ονομασίες: Αβρωνιά, ομβριά, βεργιά
Οικογένεια: Dioscoreaceae

Πολυετές αναριχώμενη κλιματίδα που φτάνει τα 4 μέτρα. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους και κυρίως κάτω από ακαλλιέργητες ελιές. Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί τους, δηλαδή τα νέα βλαστάρια που βγαίνουν από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο.
Τα τρυφερά βλαστάρια βράζονται ελαφρώς και τρώγονται με λάδι και ξύδι για ορεκτικό, αλλά γίνονται και τσιγαριστά με κρεμυδάκι. Το ζουμί τους πίνεται και είναι διουρητικό.
Προσοχή! Δηλητηριώδες φυτό που περιέχει μια ουσία ερεθιστική για την επιδερμίδα.








Παπαρούνα-Papaver rhoeas
Άλλες ονομασίες: Κουτσουνάδα, κοκκινούδα
Οικογένεια: Papaveraceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 30-60 εκατοστά. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Τα φύλλα της είναι ανοιχτοπράσινα Μαζεύεται ολόκληρη από το χειμώνα έως την άνοιξη πριν ανθίσει.
Τα φύλλα και οι βλαστοί βράζονται και τρώγονται σκέτα ή με άλλα χόρτα. Τι χρησιμοποιούμε ακόμα σε χορτόπιτες μαζί με άλλα μυρωδικά.


Πετρομάρουλο-Lactuca serriola
Άλλες ονομασίες: Αγριομάρουλο
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Διετές φυτό που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο. Φυτρώνει παντού σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Έχει χοντρό κεντρικό βλαστό με αγκάθια. Οι βλαστοί και τα φύλλα του περιέχουν γαλακτώδη χυμό, ο οποίος είναι ηρεμιστικός και φτιάχνει την διάθεση.
Το ώριμο μεγάλο φυτό είναι ελαφρώς τοξικό. Τα τρυφερά φύλλα του όταν είναι ακόμα μικρό, βράζονται και τρώγονται μόνα τους ή με άλλα χόρτα.


Ραδίκια άγρια-Cichorium intybus
Άλλες ονομασίες: Πικροράδικο, πικραλίδα
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Πολυετή φυτά που φτάνουν ένα μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται από το φθινόπωρο με τις πρώτες βροχές έως το τέλος της άνοιξης. Βράζονται και τρώγονται με λαδολέμονο ή μαγειρεμένα με κρέας.


Ρόκα (Αζούματο)-Eruca sativa
Άλλες ονομασίες: Αζούματο
Οικογένεια: Brassicaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60-80 εκατοστά। Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα της είναι πράσινα και ο μίσχος της μακρύς και λευκός. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της όλες τις εποχές του χρόνου. Ανθίζει από άνοιξη μέχρι και το καλοκαίρι. Τα άνθη της προσελκύουν τις μέλισσες. Κόβουμε συχνά τα φύλλα της για να εμποδίσουμε την ανθοφορία. Τρώγεται σκέτη σαν ξιδάτη σαλάτα ή με μαρούλι, λάχανο, ντομάτα.


Σέσκουλο-Beta vulgaris
Άλλες ονομασίες: Σέσκλο, γλυκορίζι
Οικογένεια: Chenopodiaceae

Πολυετές φυτό που φτάνει μέχρι τα 50-60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα τους είναι σκουροπράσινα γυαλιστερά και το νεύρο τους λευκό και χοντρό. Καλλιεργείτε και γι αυτό μαζεύεται, άνοιξη και φθινόπωρο. Η γεύση τους είναι γλυκιά και τα τρυφερά φρέσκα φύλλα τους τρώγονται σαλάτα (σαν μαρούλι) μαζί με κρεμμυδάκι ή πράσο, λάδι και ξύδι.
Μαγειρεύονται κοκκινιστά μαζί με μυρωδικά και λαχανικά, μαζί με ρύζι (γίνονται σαν το σπανακόρυζο), και ντολμαδάκια. Φυσικά χρησιμοποιούνται και σε χορτόπιτες μαζί με άλλα χόρτα και μυρωδικά.


Σινάπι-Sinapis alba 
Άλλες ονομασίες: Αγριοσινάπια, σινιάβρη, βρούβες, γλυκόβρουβες
Οικογένεια: Brassicaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι πράσινα ανοιχτά.
Μαζεύονται τα φύλλα το φθινόπωρο έως την άνοιξη.
Τα φρέσκα τρυφερά φύλλα τους τρώγονται βραστά μόνα τους ή με άλλα χόρτα και χρησιμοποιούνται με άλλα χόρτα σε χορτόπιτες.
Καλλιεργείται και για τους σπόρους του. Αλεσμένοι χρησιμεύουν στην παρασκευή μουστάρδας.


Σκόλυμος-Scolymus hispanicus L.
Άλλες ονομασίες: σκολιάμπρι, σκόλιαντρος, σκόλυμος, ασπράγκαθο
Οικογένεια: Αστεροειδών (Asteraceae)

Διετές ή πολυετές φυτό, που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο ύψος. Έχει βαθιά χοντρή ρίζα και χοντρό κεντρικό βλαστό. Τα φύλλα του είναι οδοντωτά και αγκαθωτά. Ανθίζει το καλοκαίρι και το βρίσκουμε παντού σε όλη την Ελλάδα σε ακαλλιέργητα εδάφη σε χαμηλό υψόμετρο.
Τα νέα τρυφερά φύλλα πριν γίνουν ακανθωτά και οι τρυφεροί βλαστοί του μαζεύονται από το χειμώνα έως την άνοιξη. Το φθινόπωρο μαζεύεται η ρίζα και οι σαρκώδες ράχες των φύλλων του.
Τα νέα φύλλα και οι βλαστοί του τρώγονται βραστά μόνα τους ή με άλλα χόρτα.
Οι ρίζες και οι μίσχοι γίνονται σούπες ή μαγειρεύονται με κρέας. Επίσης μπορούν να βραστούν και να γίνουν τουρσί με ξύδι και λάδι.


Σκόρδο άγριο-Allium sativum
Άλλες ονομασίες: Σέσκλο, γλυκορίζι
Οικογένεια: Chenopodiaceae

Πολυετές φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύετε ολόκληρο από το χειμώνα έως το τέλος της άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.



Σπαράγγια άγρια-Asparagus sp.
Άλλες ονομασίες: Σφαράγια, σπαραγγούδι, φρύγανο, κουτσαγρέλια
Οικογένεια: Liliaceae

Πολυετές φυτά που φτάνουν το ενάμιση μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους και κυρίως κάτω από ακαλλιέργητες ελιές. Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί τους, δηλαδή τα νέα βλαστάρια που βγαίνουν από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο.
Τα τρυφερά πρώιμα βλαστάρια τρώγονται και ωμά σαν σαλάτα. Μαγειρεύονται ελαφρώς βρασμένα με λάδι και ξύδι για ορεκτικό και το ζουμί τους πίνεται και είναι διουρητικό. Με τα σπαράγγια γίνονται καταπληκτικές ομελέτες και σάλτσες για μακαρονάδα!


Στρύφνος-Solanum nigrum
Άλλες ονομασίες: Στρύχνος, βρομόχορτο, αγριοντοματιά
Οικογένεια: Σολανίδη-Solanaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Το φυτό κυρίως στους καρπούς του περιέχει σολανίνη που είναι τοξική, αλλά με το βράσιμο γίνετε ακίνδυνη.Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές του όλο το καλοκαίρι. Το χρησιμοποιούμε κυρίως μαζί με βραστά τσιγαριστά λαχανικά, όπως τα βλίτα, τα φασόλια και τα κολοκυθάκια.


Ταράξακον το φαρμακευτικόν-Taraxacum officinalis - Πικραλίδα
 Άλλες ονομασίες: Αγριοράδικο, πικραλίδα, αγριομάρουλο
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae


Πολυετές αυτοφυές φυτό που φυτρώνει σε όλο τον κόσμο και φτάνει τα 25 εκατοστά ύψος. Το συναντάμε σε ακαλλιέργητους τόπους και σε χωράφια σαν ζιζάνιο. Πολλαπλασιάζετε εύκολα από τους σπόρους του την άνοιξη. Τα φύλλα του είναι οδοντωτά, ανόμοια μεταξύ τους και μικρότερα από το κοινό ραδίκι cichorium. Τα άνθη του ξεπετάγονται από μικρούς βλαστούς από τη βάση του φυτού είναι μικρά, οδοντωτά και έχουν χρυσαφένιο χρώμα. Τα αγριοράδικα μαζεύονται από τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη και τρώγονται ωμά σε σαλάτες ή βραστά, σκέτα ή με κρέας . Ακόμη τα φύλλα του μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε λαχανόπιτες μαζί με άλλα χόρτα.
Τέλος το taraxacum είναι ισχυρό διουρητικό και μειώνει την ποσότητα των υγρών μέσα στο σώμα, αλλά αντίθετα με τα άλλα διουρητικά που προκαλούν απώλεια καλίου, τα φύλλα του περιέχουν μεγάλες ποσότητες καλίου που τις παρέχουν στον οργανισμό. Η ρίζα και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται για την πρόληψη αλλά και την καταπολέμηση της πέτρας στη χολή.
. Χαρακτηρίζεται ως το ισχυρότερο και, ταυτόχρονα, το καλύτερο φυσικό διουρητικό, καθώς περιέχει περίπου 5% κάλιο, κάτι που το καθιστά ασφαλές στη χρήση του, αφού δεν «στεγνώνει» τον οργανισμό από τους ηλεκτρολύτες του. Πολύτιμο για τη γενικότερη τόνωση του οργανισμού και ίσως το καλύτερο, ευρείας εφαρμογής, τονωτικό του ήπατος.
Περιέχει μεγάλη ποσότητα βιταμίνης Α (4 φορές περισσότερη από το μαρούλι), σίδηρο (μεγαλύτερη περιεκτικότητα από το σπανάκι), φώσφορο και μαγγάνιο. Ιδανικό για τον καθαρισμό του αίματος, είναι χολαγωγό, υπακτικό, τονωτικό, αντιρευματικό. Ελαττώνει τη χοληστερίνη και το αφέψημα των φύλλων και των ανθέων του χρησιμοποιείται κατά του διαβήτη και της παχυσαρκίας. Δρα ευεργετικά σε ό,τι αφορά τη λειτουργία των αδένων, βοηθάει στην καταπολέμηση της κατακράτησης υγρών κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως (δυσμηνόρροια). Ως χολαγωγό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη φλεγμονή ή τη συμφόρηση του ήπατος και της χοληδόχου κύστεως. Σε περίπτωση χολολιθίασης, αν οι πέτρες είναι μεγάλες ή αν ακολουθείτε φαρμακευτική αγωγή, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας προτού το χρησιμοποιήσετε.
Ο κατάλογος των ευεργετικών ιδιοτήτων του είναι ευρύς: χρησιμοποιείται κατά των χρόνιων δερματικών παθήσεων, είναι τονωτικό του στομάχου και το γάλα που βγαίνει όταν το κόβουμε θεραπεύει σπυριά, κρεατοελιές, ακόμη και τους κάλους.

Θεωρείται ότι χαρίζει στο μέγιστο τις ευεργεσίες του αν καταναλώσει κανείς τα φύλλα του φρέσκα, σαν σαλάτα. Ωφέλιμη όμως είναι και η ρίζα του. Οι ρίζες αυτού του τόσο κοινού φυτού σε όλη την Ελλάδα συλλέγονται από τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο, οπότε έχουν την πιο μεγάλη πικράδα. Τα φύλλα του μπορεί κανείς να τα μαζέψει όλες τις εποχές. Τα κίτρινα άνθη του στέκονται σε μοναχικά κεφαλάκια ανάμεσα σε οδοντωτά φύλλα, αργά την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν αφέψημα, έγχυμα ή βάμμα.

Πώς να το χρησιμοποιήσω;
Αφέψημα: Βράστε 2-3 κουταλιές του τσαγιού ρίζας σε ένα φλιτζάνι νερό, χαμηλώστε τη φωτιά και αφήστε το να σιγοβράσει για ακόμη 10 -15 λεπτά. Σαν ρόφημα, 3 φορές την ημέρα.
Βάμμα: 5 -10 ml βάμματος, 3 φορές την ημέρα.


Τσουκνίδα-Urtica dioica
Άλλες ονομασίες: Αγκινίδα, κνίθα, τσούχνα
Οικογένεια: Urticaceae

Ετήσιο φυτό που μπορεί να φτάσει πάνω από ένα μέτρο. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Μαζεύονται τα νέα φρέσκα φύλλα από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη πριν ανθίσει.
Τα φρέσκα φύλλα της τρώγονται βραστά σαλάτα ή τσιγαριστά με άλλα μυρωδικά.
Με τα φύλλα της και άλλα μυρωδικά φτιάχνονται καταπληκτικές τσουκνιδόπιτες!


Χηροβότανο-Helminthotheca echioides (L.) Holub(=Picris echioides)
Άλλες ονομασίες: Μυρμηγκοβότανο, χοιρομουρίδα
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Ετήσιο ή διετές φυτό που φτάνει τα 30-60 εκατοστά.
Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα. Τα φύλλα του είναι σκούρα πράσινα και χνουδωτά, καλυμμένα με τρίχες. Τα κατώτερα φύλλα του είναι οδοντωτά και τα ανώτερα επιφυή. Το επάνω μέρος των φύλλων είναι γεμάτα με λευκές φλύκταινες (φουσκίτσες). Οι χήρες λέγεται, του έχουν μεγαλύτερη αδυναμία, από αυτό και το όνομά του.Τα νεαρά φυτά του μαζεύονται από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. Τρώγονται βραστά σκέτα με λαδολέμονο ή σε συνδυασμό με άλλα χόρτα.






Τι άλλο πρέπει να γνωρίζουμε:


Πρέπει να μαζεύουμε χόρτα από απομακρυσμένα μέρη, μακριά από αυλάκια αποστράγγισης, παρυφές δρόμων, καλλιεργημένα χωράφια ή βοσκότοπους. Όλα αυτά μπορεί να έχουν μολυνθεί από καυσαέρια, φυτοφάρμακα, λιπάσματα, απορρίμματα ζώων με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος δηλητηρίασης και μόλυνσης με εχινόκοκκο, η οποία είναι και αναπόφευκτη. Επίσης απαραίτητος είναι και ένας στοιχειώδης εξοπλισμός.

Μαζί με ένα κοφτερό μαχαίρι, είναι απαραίτητη και μια σακούλα. Το ιδανικότερο είναι βέβαια η σακούλα αυτή να μην είναι πλαστική. Μια σακούλα από λινάτσα ή βαμβακερό ύφασμα είναι ότι χρειάζεται για να βάλουμε τα χόρτα. Παλιά οι νοικοκυρές φορούσαν μια βαμβακερή ποδιά, όπου έβαζαν τα χόρτα που μάζευαν. Έτσι τα χόρτα αερίζονταν και δεν «άναβαν», μέχρι να φτάσουν στο σπίτι. Η καλύτερη ώρα συλλογής των άγριων χόρτων είναι το πρωί και το απόγευμα κι’ αυτό επειδή τα φυτά παράγουν τα θρεπτικά τους στοιχεία στα υπέργεια τμήματα τους και τα αποθησαυρίζουν στα υπόγεια.
Επίσης δεν είναι ανάγκη να μαζέψουμε όλα τα χόρτα από μια μόνο περιοχή, γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο μειώνεται η αποικία που τα φυτά δημιούργησαν. Τα ίδια χόρτα υπάρχουν και δίπλα σε μία άλλη περιοχή. Μπορούμε να συμπληρώσουμε την ποσότητα που χρειαζόμαστε από κει, χωρίς να δημιουργήσουμε πρόβλημα στην φυτοκοινωνία.Το ίδιο ισχύει και για την ποσότητα των χόρτων που θα μαζέψουμε.Δεν θα πρέπει να είναι υπερβολική, αρκεί να καλύπτει τις άμεσες ανάγκες μας. Σκεφτείτε ότι το καθάρισμα τους απαιτεί χρόνο, θα πρέπει να είναι άμεσο γιατί δεν διατηρούνται για πολύ στο ψυγείο,άβραστα ή βρασμένα. Η κατάψυξη είναι μια λύση, όμως ένα μεγάλο μέρος της θρεπτικής τους αξίας χάνεται.Τα χόρτα που θα διαλέξουμε θα πρέπει να είναι υγιή. Όσα έχουν κιτρινισμένα ή καμένα φύλλα, καλό είναι να αποφεύγονται, μια και δεν είναι πάντα εύκολο να προσδιοριστεί η αιτία της ζημιάς τους.
Μπορεί να είναι από ζιζανιοκτόνα, που είναι δηλητηριώδη.Τα χόρτα δεν ξεριζώνονται, κόβονται με το μαχαίρι μόνο τα φύλλα και τα βλαστάρια τους. Η ρίζα συνήθως δεν τρώγεται, οπότε δεν έχει νόημα να συλλέγεται. Ακόμα κι αν χρειαστεί να συλλεχθεί για φαρμακευτική χρήση, αυτός δεν είναι λόγος να καταστραφεί όλο το φυτό. Πολλά χόρτα έχουν μάτια στο σημείο που χωρίζεται η ρίζα από τον βλαστό ή το ρόδακα των φύλλων και θα ξαναβλαστήσουν, αν χάσουν τα φύλλα τους.
Κόβοντας λοιπόν μόνο τα φύλλα, εξασφαλίζεται η επιβίωση του χόρτου, πολύ πιθανόν και ο πολλαπλασιασμός του.Τέλος, τη σακούλα με τα χόρτα θα πρέπει να τοποθετείται σε σκιερό και δροσερό μέρος, ποτέ στον ήλιο και σε κλειστούς χώρους (πορτμπαγκάζ) γιατί έτσι μπορούν να μαραθούν, σε ελάχιστο χρόνο. Τα χόρτα πρέπει να διατηρούνται σε δροσερό μέρος, χωρίς να διαβρέχονται με νερό. Η υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών, με αποτέλεσμα να σαπίσουν.

1.2 Επίδειξη συλλογής άγριων εδώδιμων χόρτων
Πως μαζεύουμε άγρια χόρτα και μάλιστα αυτά που πολλαπλασιάζονται και με ριζώματα; Διαλέγουμε το μέρος που θα μαζέψουμε άγρια χόρτα ώστε να μην είναι κοντά σε δρόμους, σε καλλιεργημένα χωράφια, σε βιομηχανικές περιοχές κ.λπ. Γενικά προτιμούμε μέρη με λίγο έως πολύ υψόμετρο και με έδαφος σχετικά πετρώδες, (είναι πιο νόστιμα). Καλύτερη ώρα είναι μετά από βροχή, όπου τα χόρτα είναι πιο τρυφερά και επίσης προτιμούμε απόγευμα, ώστε να προλάβετε να πάρετε και τα θρεπτικά τους στοιχεία που παρήγαγαν εκείνη τη μέρα, πριν αποθηκευτούν στις ρίζες του φυτού. Αν είναι μετά τη συλλογή τους να τα μεταφέρουμε γρήγορα σπίτι, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και μια καθαρή πλαστική σακούλα, αλλιώς προτιμούμε μια βαμβακερή (για να μην «ανάψουν» τα χόρτα). Έχουμε μαζί μας ένα κοφτερό μαχαίρι σαν αυτό που βλέπετε στις φωτογραφίες.
Ποτέ δεν μαζεύομε ένα χόρτο αν δεν είμαστε σίγουροι ότι τρώγεται. Αν έχουμε και την παραμικρή αμφιβολία το αφήνουμε.Στη φύση υπάρχουν παρά πολλά χόρτα που είναι επικίνδυνα και δηλητηριώδη.
Επειδή τα χόρτα ενός είδους εμφανίζονται συνήθως κατά αποικίες μαζεμένα δηλαδή ποτέ δεν τα κόβουμε όλα (δεν τα εξολοθρεύουμε δηλ.).
Αφήνουμε κάποια και πάμε παρακάτω να βρούμε άλλα.
Δεν μαζεύουμε περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε.
Τα χόρτα δεν τα ξεριζώνουμε ποτέ.
Αφού βρούμε ένα ωραίο και υγιές χόρτο (φωτο 1), πλησιάζουμε με το μαχαίρι υπό γωνία και το μπήγουμε κάτω από τη κέντρο του χόρτου που είναι η κεντρική του ρίζα. (φωτο 2)

φωτο 1

φωτο 2
Το φέρνουμε ακόμη περισσότερο παράλληλα με το έδαφος και κόβουμε οριζόντια ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του εδάφους οριζόντια τη ρίζα του και αμέσως μετά ανασηκώνουμε με το μαχαίρι το κομμένο χόρτο,(φωτο 3) το γυρίζουμε ανάποδα και το αφήνουμε να πέσει στο έδαφος (φωτο 4).

φωτο 3

φωτο 4
Κάνουμε μια πρώτη καθαριότητα στο χόρτο, διώχνοντας τα διάφορα ξένα χορταράκια ή σώματα που βγήκαν μαζί με το χόρτο καθώς και τα χώματα, με το χέρι τινάζοντας το ελαφρά. (φωτο 5)

φωτο 5
Μετά κόβουμε ένα μέρος της ρίζας και καθαρίζουμε όλα τα κίτρινα φύλλα από το χόρτο. Αυτό που θα μείνει είναι έτοιμο να πλυθεί καλά και να πέσει στο βρασμένο νερό μιας κατσαρόλας με πολύ νερό. (φωτο 6)

φωτο 6
Υ.Γ.
Η επίδειξη έγινε με το διάσημο αγριοράδικο ‐ ο βασιλιάς των αγριόχορτων – που πέραν της εξαιρετικής νοστιμιάς που έχει κάνει και ένα ωραιότατο ραδικόζουμο που μπορείτε να το πιείτε με λίγο λεμόνι και αν θέλετε και λίγο λάδι.Το αγριοράδικο ξεχωρίζει εύκολα, πέραν του χαρακτηριστικού σχήματος των φύλλων, αλλά και της συστροφής που κάνει το φυτό όταν το κόψουμε (στη Λακωνία γι’ αυτό το λόγο τα λένε και καβουράκια). (φωτο 7)

φωτο 7


2.1 Προϋποθέσεις αγοράς των άγριων χόρτων
Πρέπει να διαλέγουμε τα τρυφερά ‘’ζωντανά’’ χόρτα, με το υγιές φύλλωμα, για λόγους της δικής μας ασφάλειας. Δεν πρέπει να αγοράζουμε μεγαλύτερη ποσότητα από αυτήν που έχουμε την δυνατότητα να καθαρίσουμε, να πλύνουμε, να μαγειρέψουμε και να φάμε.Όταν πηγαίνουμε σπίτι πρέπει να βγάζουμε τα χόρτα από την πλαστική σακούλα που τα έβαλε ο πωλητής, και να τα βάζουμε σε ένα δίσκο, πάνω στον πάγκο της κουζίνας.Το καθάρισμα γίνεται αυθημερόν.

3 Καθάρισμα και πλύσιμο των άγριων χόρτων
Τα χόρτα που μαζεύουμε ή αγοράζουμε θέλουν καθάρισμα. Καταρχήν, θα πρέπει να ξεχωρίσουμε τα διάφορα ξένα σώματα και χορταράκια που δεν τρώγονται. Μετά αφαιρούμε τα κιτρινισμένα ή άρρωστα φύλλα και βλαστάρια τους. Οι ρίζες τους είναι σκληρές για να βραστούν μαζί με τα τρυφερά βλαστάρια, οπότε θα κοπούν κι’ αυτές. Το ιδανικό είναι να φάμε τα χόρτα την ίδια ημέρα που θα τα μαζέψουμε, πολύ δε περισσότερο αν τα έχουμε αγοράσει. Τις περισσότερες φορές αυτό δεν είναι δυνατό, και οι λόγοι είναι διάφοροι. Θα χρειαστεί λοιπόν να
τα συντηρήσουμε.

3.1 Βασικοί κανόνες συντήρησης μέχρι την κατανάλωση
Αν δεν βραστούν την ίδια ημέρα, είναι απαραίτητο να φυλαχθούν στο κάτω μέρος του ψυγείου, κλεισμένα σε αεροστεγείς πλαστικές σακούλες, κατάλληλες για τρόφιμα, από τις οποίες θα αφαιρεθεί ο περισσότερος αέρας, συμπιέζοντάς τις. Επίσης, είναι απαραίτητο να γίνεται καθαρισμός, χωρίς να πλυθούν,γιατί η υγρασία ευνοεί τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών που υπάρχουν σ’ αυτά, με αποτέλεσμα να χαλάσουν. Το πλύσιμο των χόρτων γίνεται σε κρύο νερό. Δεν πρέπει να αφήνουμε τα χόρτα να μουσκεύουν για πολύ ώρα, γιατί πολλά συστατικά τους διαλύονται στο νερό και έτσι μειώνεται η θρεπτική αξία τους. Το πλύσιμο θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο προσεκτικά. Αν τα χόρτα που θα φάμε υποψιαζόμαστε ότι προέρχονται από βοσκότοπους , ή τα έχουν επισκεφτεί σκυλιά και είναι πιθανόν να έχουν κολλήσει πάνω τους αβγά παράσιτων (τσιμπούρια, αχινόκοκκος), καλό είναι να τα μουσκεύουμε πρώτα σε ξιδόνερο, για να διευκολύνουμε την αποκόλληση των απορριμμάτων. Το πλύσιμο που θα ακολουθήσει, θα είναι προσεκτικότερο. Με αυτόν τον τρόπο θα περιοριστεί ο κίνδυνος μόλυνσης μας.
4 Προετοιμασία των άγριων χόρτων
Είναι γεγονός, ότι τα χόρτα είναι θρεπτικότερα όταν τρώγονται ωμά. Το βράσιμο, ακόμα και το σύντομο, πάντα καταστρέφει ένα μέρος των συστατικών τους (βιταμίνες). Το ιδανικότερο είναι, όταν πρόκειται να φάμε μια ωμή σαλάτα, να μην ψιλοκόβουμε τα χόρτα, αλλά να τα αφήνουμε ολόκληρα, γιατί με το κόψιμο, ένα μεγάλο μέρος του χυμού τους μένει
πάνω στο ξύλο που τα κόβουμε.

4.1 Το μαγείρεμα
Ο κύριος τρόπος μαγειρέματος των χόρτων είναι το βράσιμο. Μαγειρεύονται όμως και με κρέας, γίνονται σούπες ή αποτελούν τη γέμιση για χορτόπιτες. Το βράσιμο πρέπει να γίνεται σε ανοξείδωτη κατσαρόλα, σε νερό που κοχλάζει, δηλαδή τα χόρτα ζεματίζονται. Τα τρυφερά χόρτα δεν θέλουν πολύ ώρα να μαλακώσουν. Με την υψηλή θερμοκρασία βρασμού, έστω και για λίγη ώρα, καταστρέφονται οι επιβλαβείς οργανισμοί που είναι πιθανόν να περιέχουν.Τα πικρά χόρτα (ραδίκια, ταραξάκο, στύφνος) πρέπει να βράζονται σε πολύ νερό, για να ξεπικρίσουν. Οι βρούβες και τα βλίτα επίσης, γιατί χάνουν το χρώμα τους. Τα υπόλοιπα χόρτα, βράζονται σε λίγο νερό και με σκεπασμένη κατσαρόλα, για να μην χάνουν όλα τα θρεπτικά τους συστατικά.
Οι βολβοί είναι συνήθως πικροί. Για να ξεπικρίσουν, πρέπει να βράσουν και να αλλάχτεί το νερό μερικές φορές. Τα βρασμένα χόρτα σερβίρονται με λάδι, το λεμόνι ή το ξίδι στο σερβίρισμα απαλύνει ή προσθέτει γεύση, σε όσα αυτή είναι φτωχή. Επίσης δεν πρέπει ποτέ να αφήνουμε τα χόρτα μέσα στο νερό που έβρασαν. Θα αφαιρεθούν απ’ αυτά όλα τα θρεπτικά συστατικά τους και είναι πιθανόν να χαλάσουν. Μπορούμε να φάμε τα χόρτα κρύα ή να τα ζεστάνουμε, πάντα όμως στο νερό τους που είχαν βραστεί αρχικά και που
έχουμε φυλάξει με αυτά στο ψυγείο.

5 Συντήρηση των άγριων χόρτων
Για όλα τα τρόφιμα υπάρχει ανάγκη συντήρησης, ακόμα και για τα χόρτα, γιατί μπορεί να μην είναι διαθέσιμα όταν τα χρειαζόμαστε. Φυσικά με τη συντήρηση τα χόρτα χάνουν πολύ από το άρωμά τους και τη θρεπτική τους αξία. Πολλές φορές όμως, αυτός είναι ένας απαραίτητος συμβιβασμός. Η συντήρηση των χόρτων μπορεί να γίνει με παραδοσιακούς
τρόπους, όπως αποξήρανση, τουρσιά ή με σύγχρονους, όπως την κατάψυξη.

5.1 Αποξήρανση
Η αποξήρανση των χόρτων γίνεται πάντα μακριά από τον ήλιο. Ο ήλιος, όταν πέσει πάνω τους καταστρέφει το ωραίο πράσινο χρώμα τους και τα κάνει να φαίνονται σαν καμένα. Χρειάζεται ένας χώρος, που θα αερίζεται και δεν θα έχει υγρασία. Αν πρόκειται να αποξηράνουμε βλαστάρια,τα δένουμε σε ματσάκια και τα κρεμάμε σε καρφιά, στερεωμένα στον τοίχο ή σε οριζόντια ξύλα, στερεωμένα σε αντικριστούς τοίχους. Αν αποξηράνουμε φύλλα και άνθη, τα απλώνουμε αραιά, σε λεπτά στρώματα, πάνω σε σχάρες. Έτσι θα εξασφαλίσουμε την κυκλοφορία τουαέρα ανάμεσά τους και θα ξεραθούν πιο γρήγορα, χωρίς το φόβο να αναπτυχθούν μικροοργανισμοί από την υγρασία και να σαπίσουν.
Ο χρόνος αποξήρανσης εξαρτάται από το αν τα χόρτα έχουν μεγάλα φύλλα οπότε θα περιέχουν περισσότερη υγρασία – και από το περιβάλλον που βρίσκονται. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι από καιρό σε καιρό, πρέπει να τα ελέγχουμε και να τα γυρίζουμε εάν χρειάζεται.
Οι καρποί απλώνονται σε δίσκους και αποξηραίνονται σε ζεστό περιβάλλον. Οι ρίζες αφού βγουν με προσοχή από το χώμα, πλένονται με μια μαλακή βούρτσα, ώστε να καθαριστούν τελείως. Μετά κόβονται οι κορυφές τους και τα ριζίδια. Αν οι ρίζες είναι παχιές, θα πρέπει να τις κόψετε σε κομμάτια. Τέλος, τις απλώνουμε αραιά στη σχάρα και τις βάζουμε σε ένα ζεστό μέρος (ποτέ στον φούρνο ή απευθείας στον ήλιο) για 20 ημέρες.

5.2 Τουρσιά

Τουρσιά είναι τα λαχανικά ή τα χόρτα που είναι συντηρημένα σε ξίδι. Τα τουρσιά διατηρούνται πολύ καιρό. Το μειονέκτημά τους είναι ότι το ξίδι καλύπτει τη γεύση τους. Για την καλύτερη εμφάνιση των τουρσιών χρησιμοποιούμε άσπρο ξίδι, ενώ αν θέλουμε πιο έντονη γεύση χρησιμοποιούμε σκούρο. Μπορούμε επίσης να προσθέσουμε μπαχαρικά, όπως κόκκους μαύρου πιπεριού ή αρωματικά χόρτα, όπως μάραθο, αντράκλα, κάπαρη, κάρδαμο ή ρόκα. Προετοιμάζουμε πρώτα το ξίδι, βάζοντας να μουσκέψουν μέσα του, τυλιγμένα σε καθαρό τουλπάνι, τα μπαχαρικά ή τα αρωματικά χόρτα. Για να πάρει το ξίδι το άρωμα και τη γεύση τους, θα χρειαστούν λίγες ημέρες. Πλένουμε πρώτα τα λαχανικά ή τα χόρτα που θα κάνουμε τουρσί.

Μερικά απ’ αυτά, δεν χρειάζονται βράσιμο. Τα κρεμμυδάκια, για παράδειγμα, γίνονται τουρσί μένοντας αρκετή ώρα στο ξίδι. Άλλα όμως, όπως οι βολβοί, πρέπει να ξεπικρίσουν πρώτα σε κρύο νερό, που θα αλλάζεται, για δύο ημέρες, και μετά να βράζουν για 10 λεπτά. Τα αμπελοβλάσταρα θέλουν ζεμάτισμα, οι ρίζες του σκόλυμου και οι αγκινάρες λίγα λεπτά βράσιμο. Αποστειρώνουμε τα γυάλινα βάζα, που θα βάλουμε τα τουρσιά – βράζοντάς τα για 20 λεπτά – έτσι όπως είναι καυτά, προσθέτουμε τα λαχανικά ή τα χόρτα και τα γεμίζουμε με ξίδι μέχρι να σκεπαστούν. Το τουλπάνι με τα αρωματικά δεν χρειάζεται πλέον.Σφραγίζουμε τα βάζα. Τα φυλάζουμε σε σκιερό, δροσερό μέρος και όταν ανοίγουμε ένα βάζο, το βάζουμε μετά στο ψυγείο, για να μην χαλάσει.
5.3 Κατάψυξη


Οι οικιακοί καταψύκτες συντηρούν πολύ καλά τις περισσότερες τροφές, χωρίς μεγάλες απώλειες των συστατικών τους. Ένα πράγμα όμως που χάνεται, είναι το άρωμα των τροφών. Μέσα σ’ αυτά είναι και τα χόρτα. Βέβαια δεν μπορούν να συντηρηθούν όλα τα χόρτα μέσα στην κατάψυξη.Για παράδειγμα, οι βολβοί, ο στύφνος, οι βρούβες και τα βλίτα δεν μπορούν να συντηρηθούν στην κατάψυξη. Για να καταψύξουμε τα χόρτα, πρέπει εκ των προτέρων να τα προετοιμάσουμε. Πρέπει πρώτα απ’ όλα να τα καθαρίσουμε και να τα πλύνουμε.Στη συνέχεια να τα στραγγίσουμε και να τα μοιράσουμε σε κατάλληλες σακούλες για τρόφιμα. Μετά, τις σακούλες τις συμπιέζουμε με τα χέρια μας, για να φύγει ο αέρας και τέλος τις δένουμε και τις τοποθετούμε στην κατάψυξη. Όταν λοιπόν θα έρθει η ώρα να χρειαστούμε μια σακούλα χόρτα, τοποθετούμε την σακούλα με τα χόρτα στην κατσαρόλα με το βραστό νερό,χωρίς να τα ξεπαγώσουμε. Αν χρειαστεί όμως να χρησιμοποιήσουμε χόρτα για χορτόπιτες πρέπει να τα ζεματίσουμε και μετά να τα στραγγίσουμε, για να μη μουλιάσει το φύλλο με τα υγρά τους Και να διατηρηθεί έτσι τραγανιστό.

Πηγές: Πτυχιακή εργασία της σπουδάστριας ΦΡΑΓΚΟΥΛΗ ΜΑΡΙΝΑ του

Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ